لىگازا

بىئولوگىيە يەنى پولى نۇكلېئوتىدلارنى سېنتىزلىغۇچى ئېنزىم (orpolynucleotide synthetase) يوچۇقى بولغان پولى نۇكلېئوتىد زەنجىرىنىڭ تۇيۇقلىنىشى ياكى ئۇلىنىشىنى كاتالىزلايدىغان بىر خىل ئېنزىم بولۇپ، ئۇ يوچۇقتىكى ئەركىن 5 - فوسفات كىسلاتاسى ۋە 3 - گىدروكسىللىق تۇتاشتۇرىدۇ، ئوخشاش ئۇسۇلدا قىسقا بۆلەكلەرنى ئۇلاپ، كۆپ نۇكلېئوتىدلىق ئۇزۇن زەنجىرگە ئايلاندۇرىدۇ. تەسىر قىلىدىغان ئاساسىي ماددىسىنىڭ ئوخشىماسلىقىغا ئاساسەن ئۇ DNA لىگازا ۋە RNA لىگازىغا بۆلۈنىدۇ. دائىم قوللىنىلدىغان DNA لىگازا ئىككى خىل بولىدۇ: بىرى چوڭ ئۈچەي تاياقچە باكتېرىيىسىدىن كەلگەن بولۇپ، رېئاكسىيىلەشكەن ۋاقتىدا DNA نىڭ ئېنېرگىيە بىلەن تەمىنلەشكە ئېھتىياجلىق بولىدۇ. يەنە بىرى T 4 باكتېرىئوفاگ يۇققاندىن كېيىنكى چوڭ ئۈچەي تاياقچە باكتېرىيە DNA لىگازىسى بولۇپ، DNA گە ئەمەس بەلكى ATP گە ئېھتىياجلىق بولىدۇ. DNA لىگازا DNA نىڭ سىنتېزلىنىشى، زەخىملەنگەن DNA نىڭ ئەسلىگە كېلىشى، گېنلارنىڭ يېڭىدىن تۈزۈلۈشلىرىدە مۇھىم رول ئوينايدۇ. RNA لىگازا كۆپىنچە T 4 باكتېرىئوفاگ يۇققاندىن كېيىنكى چوڭ ئۈچەي تاياقچە باكتېرىيىسىدىن ئايرىۋېلىنىپ ساپلاشتۇرۇلىدۇ. ATP ۋە Mg ++ نىڭ مەۋجۇتلۇقىدا ئۇ پولى نۇكلېئوتىدلار ئارىلقلىرىنڭ ئۇلىنىشىنى ۋە كەمتۈك RNA نىڭ ئەسلىگە كېلىشىنى كاتالىزلايدۇ.