ئېدۋارد

دۇنيا تارىخى (1) ئېدۋارد (توۋا قىلغۇچى، تەخمىنەن 1003 - 1066). ئەنگلىيە كورۇلى (1042 - 1066). ئەنگلىيە كورۇلى ئاتېلېت (دەلتى) بىلەن نورماندى مەلىكىسىنىڭ ئېمىنىڭ ئوغلى. دىنغا بەك ئېتىقاد قىلغانلىقتىن <توۋا قىلغۇچى> دەپ نام ئالغان. لوندوندىكى مەشھۇر ۋېستمىنىستېر چېركاۋى شۇنىڭ ئۈچۈن سېلىنغان. ئۇزاق ۋاقىت نورماندى ئوردىسىدا تۇرغان. تەختتە ئولتۇرغاندىن كېيىن، كورۇل ھاكىمىيىتىنى كۈچەيتىش، يەرلىك كۈچلەرنى بېسىش ئۈچۈن، نورمان دىنىدىكى ئاقسۆڭەكلەرنى تاللاپ مۇھىم ۋەزىرلىككە ۋە يۇقىرى دەرىجىلىك مىسسىئونېرلىققا تەيىنلەنگەن ھەم ئۇلارغا نۇرغۇن يەرلەرنى ھەدىيە قىلغان، شۇنىڭ بىلەن ئانگلو - ساكسۇن ئاقسۆڭەكلىرىنىڭ نارازىلىقىنى قوزغىغان. 1051 - يىلى ئەڭ چوڭ ئاقسۆڭەك غەربىي ساكىس گرافى گودۋىننى مال - مۈلكىدىن مەھرۇم قىلىپ، ئۇنى چېگرىدىن قوغلاپ چىقارغان. نورماندى كىنەزى ۋىليامنى تەخت ۋارىسى قىلىپ بەلگىلىگەن. ئىككىنچى يىلى گودۋىن ئاقسۆڭەكلەر توپىلىڭىنى قوزغىغان، ئېدۋارد ئۇنىڭ ھوقۇقىنى ئەسلىگە كەلتۈرۈشكە مەجبور بولغان ھەمدە ئوردىدىكى نورمان ئاقسۆڭەكلىرىنىڭ تولىسىنى مەنسەپتىن قالدۇرغان. 1066 - يىلى 1 - ئايدا ئېدۋارد ئۆلگەندىن كېيىن تەخت ۋارىسى بولمىغانلىقتىن، گودۋىننىڭ چوڭ ئوغلى ھارولد ۋارىسلىق قىلغان. (2) ئېدۋار (قارا شاھزادە، 1330 - 1376) ئەنگلىيە شاھزادىسى، ئۇنىڭ دادىسى ئېدۋارد Ⅲ. ئۇ دائىم قارا رەڭلىك دۇبۇلغا كىيىپ يۈرگەچكە، <قارا شاھزادە> دەپ ئاتالغان. قوشۇمچە چىستېر (ئەنگلىيەنىڭ غەربىي شىمالىدا) گرافى، كورنۋالل (ئەنگلىيەنىڭ غەربىي جەنۇبىدا) كىنەزى، ۋېللىس شاھزادىسى، ئاكويتان شاھزادىسى ۋە گاسكوۋن شاھزادىسى قاتارلىق مەرتىۋىلەرگە ئىگە بولغان. ئەنگلىيە - فرانسىيە ئوتتۇرىسىدىكى 100 يىللىق ئۇرۇشقا قاتناشقان. 1356 - يىلى پوئىتىئېر جېڭىدە فرانسىيە قوشۇنلىرىنى قاتتىق مەغلۇبىيەتكە ئۇچراتقان، فرانسىيەكورۇلى جۇن Ⅱ نى ئەسىر ئالغان. 1367 - يىلى ئەسكەر باشلاپ ئىسپانىيىگە كىرىپ، كاستىلنىڭ تەخت تالىشىشىغا ئارىلاشقان. فرانسىيىگە قايتقاندىن كېيىن، 1369 - يىلى ئەسكەر باشلاپ بېرىپ لىموگېس شەھىرى (فرانسىيەنىڭ ئوتتۇرا غەربىدە) نى بۇلاڭ - تالاڭ قىلغان. دۇنيا تارىخى (1239 - 1307) ئەنگلىيە پلانتاگېنېتىس خاندانلىقىنىڭ كورۇلى (1272 - 1307). ئەنگلىيە كوۇرلى ھېنرى Ⅲ نىڭ چوڭ ئوغلى. دەسلەپكى يىللاردا شاھ دادىسى بىلەن ئاقسۆڭەكلەر ئوتتۇرىسىدىكى ئۇرۇشقا قاتناشقان ھەمدە 1263 - يىلى 8 - ئايدا ئەسكەر باشلاپ بېرىپ ئاقسۆڭەك ئۆكتىچىلەرنىڭ يولباشچىسى سىمون دى مونتخورتنى يەڭگەن ۋە ئېتىپ ئۆلتۈرگەن. 1270 - يىلى سەككىزىنچى قېتىملىق ئەھلىسەلىپنىڭ شەرققە تاجاۋۇز قىلىشىغا قاتناشقان. قايتىپ كېلىۋاتقاندا دادىسىنىڭ ۋاپات بولغانلىق خەۋىرىنى ئاڭلاپ تەختكە ۋارىسلىق قىلغان. 1274 - يىلى يازدا لوندونغا قايتىپ، رەسمىي تاج كىيگەن. 1284 - يىلى ۋالېسنى قوشۇۋالغان. كېيىن يەنە شوتلاندىيەنىڭ تەخت تالىشىشىدىن پايدىلىنىپ، شوتلاندىيىگە بېسىپ كىرگەن. كورۇل ھاكىمىيىتىنى كۈچەيتىش ئۈچۈن، شەھەر ئاھالىسى بىلەن ئىتتىپاق تۈزۈپ، 1295 - يىلى <نەمۇنىلىك پارلامېنت> چاقىرغان. يەنە تۈرلۈك قانۇنلارنى جاكارلاپ، پادىشاھنىڭ رۇخسىتىسىز چېركاۋنىڭ يەر ئىگىلىشىگە بولمايدىغانلىقى، يەر سودىسىغا رۇخسەت قىلىنىدىغانلىقى، فېئوداللارنىڭ جامائەت يەرلىرىنى قۇرۇقلاپ ئىگىلىشىگە رۇخسەت قىلىنىدىغانلىقى، سودىنىڭ قوغدىلىدىغانلىقى قاتارلىقلارنى بەلگىلىگەن. 1297 - يىلى باج تۈپەيلىدىن شەھەر ئاھالىسى، رىتسارلار ۋە ئاقسۆڭەكلەرنىڭ قارشىلىقى قوزغىلىپ، <ئاساسىي نىزام قەيتنامىسى> نى قوبۇل قىلىشقا مەجبور بولغان، پارلامېنتنىڭ رازىلىقىنى ئالماي تۇرۇپ، يېڭى باج ئالماسلىققا ۋەدە قىلغان. دۇنيا تارىخى (1312 - 1377) ئەنگلىيە پلانتاگېنېتىس خاندانلىقىنىڭ كورۇلى (1327 - 1377). 15 يېشىدا تەختكە چىققان، ئانسى ۋە ۋەزىرلەرنىڭ تىزگىنلىشىدە بولغان. 1330 - يىلى ئۆزى ھاكىمىيەت يۈرگۈزگەن. 1337 - يىلى ئەنگلىيە - فرانسىيە 100 يىللىق ئۇرۇشىنى قوزغىغان. 1340 - يىلى 6 - ئاديا سىلوس دېڭىز ئۇرۇشىدا فرانسىيە فلوتىنى تارمار قىلىپ، ئىنگلىز بوغۇزىنى تىزگىنلىگەن. 1346 - يىلى 8 - ئايدا، كىرېسى جېڭىدە فرانسىيە ئارمىيىسىنى ئېغىر تالاپەتكە ئۇچراتقۇزغان، كەينىدىنلا كالايىس پورتىنى ئىشغال قىلغان. 1356 - يىلى 8 - ئايدا پوئىتىئې جېڭىدە فرانسىيە ئارمىيىسىنى يەنە بىر قېتىم مەغلۇپ قىلىپ، فرانسىيە كورۇلى جون Ⅱ نى ئەسىر ئالغان. 1360 - يىلى 5 - ئايدا فرانسىيە بىلەن <برېتىن سۈلھ شەرتنامىسى> نى تۈزۈپ، ئەنگلىيە خان جەمەتىنىڭ فرانسىيەنىڭ غەربىي جەنۇبىدىكى خوجىلىق يېرىنى يەنىمۇ مۇستەھكەملىگەن ۋە كېڭەيتكەن. 1348 ـ يىلى چۇما كېسىلى تارقىلىپ كېتىپ ئەمگەك كۈچى بەك ئازىيىپ كەتكەنلىكتىن، فېئودال خوجىدارلار ۋە شەھەر ئاھالىلىرىنىڭ مەنپەئىتىنى قوغداش ئۈچۈن، 1349 - يىلى يارلىق ئېلان قىلىپ، ئەمگەك كۈچى بار تۇرۇپ تىرىكچىلىك يولى تاپالمايۋاتقانلارنى ئەمگەك كۈچىگە ئېھتىياجلىق بولغان ھەرقانداق خېرىدارغا چۇما كىسەللىكى تارقىلىشتىن ئىگلىرىكى ئىش ھەققى ئۆلچىمى بويىچە ياللىنىشقا مەجبور قىلغان، خىلاپلىق قىلغانلارنى جازالىغان. 1351 - يىلى يەنە پارلامېنتقا ھەيدەكچىلىك قىلىپ <ئەمگەك قانۇنى> ماقۇللاتقان، ئۇنىڭدا ياللانما پەرمانغا خىلاپلىق قىلغۇچىلار قوۋۇق سېلىپ تۈرمىگە تاشلىنىدىغانلىقى بەلگىلەنگە. 60 - يىللارنىڭ ئاخىرلىرىدىن باشلاپ، فرانسىيگە قارشى ئۇرۇشتا ئۈزلۈكسىز يېڭىلىپ، باج - سېلىق ئېغىرلاشقان، تۆۋەن قاتلامدىكى خەلق تېخىمۇ نارازى بولغان، كاتولىك دىنىغا قارشى بولغان <لوللاردچىلار> ئەۋج ئالغان. دۇنيا تارىخى (1894 - 1972)، ئەنگلىيە كورۇلى (1936). گېئورگې 5 (1865 - 6193) نىڭ چوڭ ئوغلى. 1911 - يىلى ۋالېس شاھزادىسى بولغان. بىرىنچى دۇنيا ئۇرۇشى مەزگىلىدە ئەنگلىيەنىڭ يىراققا يۈرۈش قىلغوچى قىسىملىرىدا ھەربىي خىزمەت قىلغان. ئۇرۇشتىن كېيىن دۇنيانىڭ ھەرقايسى جايلىرىنى ساياھەت قىلغان. 1936 - يىلنىڭ باشلىرىدا گېئورگې ۋاپات بولغاندىن كېيىن تەختكە ۋارسلىق قىلغان. كېيىن ئىككى قېتىم نىكاھلانغان ئامېرىكىلىق ئاددىي پۇقرا ئايال سىنىپسون خانىم بىلەن توي قىلماقچى بولغانلىقى ئۈچۈن، ئەنگلىيە باۋېر مۇتەئەسسىپلەر پارتىيىسى ھۆكۈمىتىنىڭ ۋە خان جەمەتىنىڭ قارشىلىقىغا ئۇچراپ، شۇ يىلى ئورنىنى ئىنىسى گېئورگې Ⅵ گە ئۆتۈنۈپ بەرگەنلىكىنى جاكارلىغان. كېيىن ۋىنىسا كىنەزى مەرتىۋىسى بېرىلگەن. ئىككىنچى دۇنيا ئۇرۇشىدىن ئىلگىرى فاشىستلار گېرمانىيىسىگە نىسبەتەن ئىناقلىقنى ئىپادىلىگەن. 1937 - يىلى گېرمانىيىگە بېرىپ گىتلېردىن زىيارەت قىلغان. ئىككىنچى دۇنيا ئۇرۇشىدا ئەنگلىيە - فرانسىيە قوماندانلىق شتابىنىڭ گېنېرال مايور دەرىجىلىك ئالاقىچىسى بولغان. 1940 - 1945 - يىللىرى باھاھم تاقىم ئاراللىرىنىڭ باش ۋالىيسى بولغان. 1945 - يىلىدىن كېيىن فرانسىيىدە مۇھاجىر بولۇپ تۇرغان.