ناچار

چاغاتاي دەۋرى ئۇيغۇر سۆزلۈكلىرى پارىسچە چارىسىز، ئامالسىز؛ يارامسىز، يامان. كلاسسىك ئەدەبىيات سۆزلۈكلىرى پارىسچە چارىسىز، يار - يۆلەكسىز؛ مەجبۇرىي، ئامالسىز؛ يامان، يارامسىز. مەنىداش سۆزلۈكلەر ياخشى ئەمەس، سۈپىتى تۆۋەن، خۇي - پەيلى بۇزۇق، يېقىمسىز، كۆڭۈلسىز، زىيانلىق. يامان ئىشنىڭ پۇتى يوق، تېز يۈگۈرىدۇ. يامان بىلەن يولداش بولما، نادان بىلەن سىرداش. ياماندىن يىراق قاچ. ياخشىغا كۆرۈم يوق، يامانغا ئۆلۈم. ناچار بىلەي تېز خورايدۇ. ياخشى قوشنا دەردكە دەۋا، ئوسال قوشنا باشقا بالا. ئەسكى تۆمۈردىن شەمشەر پۈتەمدۇ؟ يالغانچىنىڭ سۆزى قانچە چىرايلىق بولسا، شۇنچە قەبىھتۇر. قارشى مەنىلىك سۆزلەر سەلبىي خۇسۇسىيەتلىك، كىشىنى مەمنۇن قىلمايدىغان، كەمچىلىكى كۆپ، ئومۇمىي ئۆلچەمگە توشمايدىغان، سۈپەتسىز. ياخشى ، ئوبدان، ئېسىل ، ئەزگۈ ، بەلەن، ئەلا، ئەۋزەل ئىجابىي خۇسۇسىيەتلىك، كىشىنى مەمنۇن قىلىدىغان، ئارتۇقچىلىقى كۆپ، ئومۇمىي ئۆلچەمگە چۈشىدىغان، سۈپەتلىك. بۇلبۇلغا باغ ياخشى، كەكلىككە تاغ. ئاتنىڭ يامىنى ئالا، خوتۇننىڭ يامىنى بالا. ياخشى ئاتاق بىر قامچا، يامان ئاتقا يۈز قامچا. ئوبدان باولساڭ ئالىدۇ، ئوسال بولساڭ ئاسىدۇ. ئېسىل نەرسىنىڭ قاچىدا يۇقى قالار. قىرسىز يەر ئەسكى، پۇلسىز ئەر ئەسكى. ناچار ئادەم تۆرۈڭدە ياتا،، تۆرۈڭدىن چۈشسە، ئەيىبىڭنى ئاچار. ئادەم ئەسكىسى ئەمەس، كىيىم ئەسكىسى. ئېسىل سۆز ئالماسنى كېسەر. ئوبدان بولسا، ئۆزۈڭگە بالا، ناچار بولسا، بېشىڭغا بالا. ئاسماندىكى ساردىن قولۇڭدىكى قۇشقاچ ئەلا. يۈز ئاڭلىغاندىن بىر كۆرگەن ئەلا. قىڭغىر دەرەخنىڭ قۇرۇغىنى ئەۋزەل. بۇزۇق ئادەمنىڭ ئۆلگىنى. ئۇيغۇر تىلى ئۇنۋېرسال سۆزلۈكلەر سۈپەت پارىسچە ياخشى ئەمەس، ئەسكى؛ ئۆلچەمگە يەتمىگەن، نورمال چەكتىن تۆۋەن، لاياقەتسىز. ناچار كىتاب خۇددى ناچار ئادەمگە ئوخشاش ساڭا زىيان كەلتۈرىدۇ.