يەتتە ئىقلىم

مەنىداش سۆزلۈكلەر ئەتراپىمىزنى ئوراپ تۇرغان پۈتۈن مەۋجۇدات، يەر شارى ئۈستىدىكى ھەممە يەر. دۇنيا قاراش؛ ھايۋانات دۇنياسى؛ ئىككىنچى دۇنيا ئۇرۇشى؛ دۇنيا تىلى؛ تەركىي دۇنيا؛ بىۋاپا دۇنيا. ئالەم كېمىسى؛ ئالەمنى مالەم قىلماق؛ ئالەم كەزمەك. بۇ ئالەم _ ئۇزۇن ئالەم. مەندە بار، سەندە بار، ئالەمدە يوق، ئۇ نېمە؟ (_ چېكىت). ئالما ساتقىلى چىقسام، قىزىلىنى تاللايدۇ، ئالەمدە كىشى يوقتەك، كۆڭلۈم سىزنى خالايدۇ. جاھان تۇتماق؛ جاھاندا بىر؛ جاھاندارچىلىق قىلماق؛ جاھان سورىماق؛ جاھانكەزدى؛ جاھانغا پاتماسلىق؛ جاھاننىڭ رەپتارىغا كىرىۋالماق؛ جاھان تەكشى ئەمەس؛ جاھاننىڭ كارى چاغلىق. يەر يۈزىدىن ئەقىل يوقىلىپ كەتسىمۇ ھېچكىم ئۆزىنى نادان دېمەيدۇ، نادان. يەريۈزىدىكى دەرەخ زاتىنى شامال ئىرغىتار. ھەممىدىن كۆڭۈل ئىتتىك بىردەمنىڭ ئىچىدە 18 مىڭ ئالەمنى ئايلىنىپ چىقالايدۇ. يەتتە ئىقلىمنى كېزىپ چىقتىم، كۆڭلۈمگە يارىغۇدەك مەھبۇب تاپالمىدىم، دېدى يىگىت. بۇنداق چىرايلىق قىز يەتتە ئىقلىمدا يوق.

پۈتۈن دۇنيا، يەر يۈزى، ئون سەككىز مىڭ ئالەم: ھازىرغىچە يەتتە ئىقلىمنى كېزىپ چىقتىم، كۆڭلۈمگە يارىغۇدەك مەھبۇب تاپالمىدىم، - دەپتۇ يىگىت ئاغىنىسىگە. ئۇيغۇر تىلى ئۇنۋېرسال سۆزلۈكلەر پۈتۈن دۇنيا، يەر يۈزى. مەن ئۇنى ئىزدەپ يەتتە ئىقلىمنى كېزىپ چىقتىم.

يەتتە ئىقلىم[يەشمىسى:] پۈتۈن دۇنيا، يەر يۈزى:[مىسال:] مەن ئۇنى ئىزدەپ يەتتە ئىقلىمنى كېزىپ چىقتىم.