ئويۇن

ئەدەبىيات ئاتالغۇلىرى خەلق ئىچىدىكى ھەر خىل ئويۇنلارنى كۆرسىتىدۇ. خەلق ئاممىسى ئىچىدە شۇ خەلقلەرنىڭ تۇرمۇش ئالاھىدىلىكىگە ماسلاشقان ھەر خىل ئويۇنلىرى ( سەيلە _ تاماشا قاتارلقلار ) بار. بۇ ئويۇنلار خەلقنىڭ سەنئەت شەكلى بولۇپ، ئۇنىڭدا ئەمگەكچى خەلقنىڭ ئەقىل _ پاراسىتى ۋە ئېستېتىك تۇيغۇلىرى سىڭىپ كەتكەن. مەسىلەن: « پوتا سېلىش » ئويۇنىنى ( مىلىس ) ئالساق، شەرقىي شىنجاڭدىكى خەلقلەر ئىچىگە كەڭ تارقالغان. ئۇنىڭدا يەرلىك تۈس ئالاھىدىلىكى كۈچلۈك. دېھقانلار ئىشتىن يانغاندا، بوش ۋاقىتلاردا ئورمان، باغلاردا بۇ خىل ئويۇنلارنى ئوينايدۇ. مەنىداش سۆزلۈكلەر يوشۇرۇن ھىيلە - مىكىر بار. بۇ ئىشتا بىر ئويۇن بار، دىققەت قىلىش كېرەك. ئۇنىڭ قىلىۋاتقان ئىشىغا قارا، سۆزىگە ئىشەنمە، بۇ يەردە بىر جىن بار. تۈركىي تىللار دىۋانى سۆزلۈكلىرى ئويۇن. 1 - 115 ئۇيغۇر تىلى ئۇنۋېرسال سۆزلۈكلەر ئىسىم كۆڭۈل ئېچىش، ئارام ئېلىش ئۈچۈن ئېلىپ بېرىلىدىغان ئەركىن مەشغۇلات، ھەرىكەت. ئويۇننىڭ ئېزى ياخشى (ماقال). ئۆزئارا مۇسابىقىلىشىش، بەسلىشىش يۈزىسىدىن ئېلىپ بېرىلىدىغان، بەلگىلىك قائىدە - تەرتىپلەر ئاساسىدا بولىدىغان تۈرلۈك مەشغۇلات، پائالىيەت. ئۇنىڭ دوستلىرى دائىم دېگۈدەك <تاش تەرمە>، <توپ چاكىم> دېگەندەك ئويۇنلارنى ئوينايتتى. كىشىلەرگە مەنىۋى جەھەتتىن زوق بېرىدىغان، توپلانغان تاماشىبىنلار ئارىسىدا ئۆتكۈزۈلىدىغان ناخشا - ئۇسسۇل، چېلىشىشقا ئوخشاش كۆڭۈل ئېچىش پائالىيىتى. ئويۇن كۆرۈۋاتقان تاماشىبىنلار ئۇلارنى كۆرۈپلا دۈررىدە ئورۇنلىرىدىن تۇرۇشتى. كۆڭۈل ياساپ ياكى قىزىقچىلىق قىلىپ قىلىنغان گەپ - سۆز ياكى ھەرىكەت، چاقچاق، ھەزىل. ئويۇن قىلماق. - * بۇ ئويۇن ئەمەس! راست شۇنداق بولۇۋاتىدۇ، - دېدى ئۇ رەنجىگەندەك قىلىپ. كۆچمە. ئاسان، ناھايىتى ئوڭاي ئىش، تاماشا، كۆڭۈل ئېچىش ئورنىدىكى ھەرىكەت - پائالىيەت. مۈشۈككە ئويۇن، چاشقانغا قىيىن (ماقال). كۆچمە. مەلۇم بىر تەرەپكە قارشى بەلگىلىك دەرىجىدە مەخپىي ئېلىپ بېرىلغان يوشۇرۇن پائالىيەت، ھىيلە - مىكىر، نەيرەڭ، سۇيىقەست. ھەقىقەتتە بولسا تاغدىن مەرگەن توپلاپ ئەۋەتىش تۆمۈر خەلپىنىڭ ئويۇنى ئىدى.