پسىخىكا

پسىخولوگىيە بۇ سۆز گرېكچە « Psyche» دېگەن سۆزدىن ئېلىنغان بولۇپ، مەنىسى روھ، تەپەككۇر، ھېسيات، ئىرادە، خاراكتېر، قابىلىيەت قاتارلىق پىسخىك ھادىسلەرنىڭ ئومۇمىي نامى. ئۇ ئوبيېكتىپ شەيئىلەرنىڭ مېڭىدىكى ئىنكاسى. مېڭە ئوبيېكتىپ شەيئىلەرنى ئىنكاس قىلىدىغان ئورگان. پىسخىكا مېڭىنىڭ فۇنكىسيىسى. ئۇ ماددا تەرەققىي قىلىپ مەلۇم باسقۇچقا كەلگەندە بارلىققا كەلگەن. ئۇ، ھايۋانلار تەدرىجىي تەرەققىي قىلىپ مەلۇم باسقۇچقا كەلگەندە، ئۇلارنىڭ ئەتراپىدىكى شارائىتقا ئۇزۇن زامان لايىقلىشىشى بىلەن پەيدا بولغان. يەنى ھايۋانلارنىڭ ئىنكاس شەكلى تەدرىجىي تەرەققىي قىلىپ سېزىقچانلىق باسقۇچىغا كەلگەندە بارلىققا كەلگەن. بۇ چاغدا ھايۋانلار شەيئىلەرنىڭ ئايرىم خۇسۇسىيەتلىرىگە نىسبەتەن رېئاكسىيە بىلدۈرەلەيدىغان ئىپتىدائىي ئانالىز قىلىش ۋە سېنتزلاش قابىلىيىتىنى ئىپادىلەيدىغان بولغان. ئانالىز قىلىش ۋە سېنتىزلاش قابىلىيىتىنى ئىپادىلەيدىغان بولغان. ئوبيېكتىپ شەيئىلەر سەزگۈ ئورگانلارغا تەسىر قىلىپ مېڭە پائالىيىتىنى قوزغاش بىلەن شەرتسىز رېفلېكس باغلىنىشلىرى شەكىللىنىپ، پىسخىكىنىڭ ماددىي ئاساسىغا ئايلانغان. ئەڭ ئاۋال پەيدا بولغان پىسخىك ھادىسە ئاددىي سەزگۈدىن ئىبارەت ئىدى. تاشقى شارائىتنىڭ تەسىرى ئاستىدا ھايۋانلار نېرۋا سىستېمىسىنىڭ تەرەققىي قىلىشىغا ئەگىشىپ، سەزگۈ تەدرىجىي ھالدا دېففېرىنسىيلەنگەن ۋە مۇرەككەپلەشكەن، شۇنىڭ بىلەن ئىدراك، خاتىرە ۋە تەپەككۇرنىڭ بىخى قاتارلىقلار كېلىپ چىققان. ئادەم پىسخىكىسى پىسخىكا تەرەققىياتىنىڭ ئەڭ يۇقىرى باسقۇچى بولۇپ، ئەمگەك بىلەن تىل تەسۋىرى ئارقىسدا پەيدا بولغان ۋە تەرەققىي قىلغان. ئۇ ئىنسانلارنىڭ ئىجتىمائىي ئەمەلىيىتىنىڭ مەھسۇلى بولۇپ، ھايۋان پىسىخىكىسىدىن ماھىيەتلىك پەرق قىلىدۇ، ئۇ ئاڭلىقلىق، تەشەببۇسكارلىققائىگە. ئۇيغۇر تىلى ئۇنۋېرسال سۆزلۈكلەر ئىسىم روسچە<گرېكچە پەلسەپە ئوبيېكتىپ ۋەقەلىكنىڭ ئاڭغا تەسىر قىلىشىدىن ھاسىل بولغان روھىي ھالەت.