مەجبۇرىي دەرىجە

ئۇيغۇر تىلى ئۇنۋېرسال سۆزلۈكلەر تىلشۇناسلىق پېئىل دەرىجىلىرىنىڭ بىرى، يەنى مەلۇم گرامماتىكىلىق شەكىللەر ئارقىلىق جۈملىدىكى ھەرىكەتنىڭ گرامماتىكىلىق ئىگىسى شۇ ھەرىكەتكە تۈرتكە بولغۇچى ياكى يول قويغۇچى ئىكەنلىكى ئىپادىلىنىدىغان گرامماتىكىلىق كاتېگورىيە. مەسىلەن: ئوقۇ + ت = ئوقۇت، تاپ + تۇر= تاپتۇر، كۈت + گۈز = كۈتگۈز، بىل + دۈر = بىلدۈر. ئۇيغۇر تىلىدا ئۆتۈملۈك پېئىللار بىلەن ئۆتۈمسىز پېئىللارنىڭ ھەممىسى مەجبۇرىي دەرىجە شەكلىدە كېلەلەيدۇ. ئۆتۈمسىز پېئىللار مەجبۇرىي دەرىجىگە ئىگە بولغاندا ئۇلار ئۆتۈملۈك پېئىلغا ئايلىنىدۇ.

مەجبۇرىي دەرىجە[كەسىپ تۈرى:]＞تىل-يېزىق＜[يەشمىسى:] پېئىل دەرىجىلىرىنىڭ بىرى، يەنى مەلۇم گرامماتىكىلىق شەكىللەر ئارقىلىق جۈملىدىكى ھەرىكەتنىڭ گرامماتىكىلىق ئىگىسى شۇ ھەرىكەتكە تۈرتكە بولغۇچى ياكى يول قويغۇچى ئىكەنلىكى ئبپادىلىنىدىغان گرامماتىكىلىق كاتېگورىيە. مەسىلەن: ئوقۇ+ت=ئوقۇت، تاپ+تۇر=تاپتۇر، كۈت+گۈز=كۈتگۈز، بىل+دۈر=بىلدۈر. ئۇيغۇر تىلىدا ئۆتۈملۈك پېئىللار بىلەن ئۆتۈمسىز پېئىللارنىڭ ھەممىسى مەجبۇرىي دەرىجە شەكلىدە كېلەلەيدۇ. ئۆتۈمسىز پېئىللار مەجبۇرىي دەرىجىگە ئىگە بولغاندا ئۇلار ئۆتۈملۈك پېئىلغا ئايلىنىدۇ.