كوۋالېنتلىق تەڭشىگۈچى ئېنزىم

بىئولوگىيە خۇسۇسىيەت خاراكتېرلىك بىر تۈردىكى تەڭشىگۈچى ئېنزىم بولۇپ، ئۇنىڭ تۈزۈلۈشىگە نىسبەتەن باشقا ئېنزىملارنىڭ كوۋالېنتلىق نىسبەتەن باشقا ئېنزىملارنىڭ كوۋالېنتلىق تۈزەشتۈرۈشى بىلەن ئۇنىڭ ئاكتىپ ھالىتى بىلەن ئاكتىپ ئەمەس (ئاكتىپلىقى تۆۋەن) ھالىتى ئارىلىقىدا ئۆز ئارا ئۆزگىرىدۇ. گلىكوگېن فوسفورىلازا، گلىكوگېن سىنتېتازا، گلۇتامىن سىنتېتازىلار بىردەك مۇشۇ خىلدىكى ئېنزىملارغا كىرىدۇ. گلىكوگېن فوسفورىلازا ئاكتىپلىقى تۆۋەن فوسفورىلازا دىمېر ۋە ئاكتىپلىقى يۇقىرى فوسفورىلازا a (تېترامېر) دىن ئىبارەت ئىككى خىل شەكىلدە مەۋجۇت بولىدۇ. ATP مەۋجۇت بولغاندا فوسفورىلازا كىنازىسى ئېنزىم b دىكى سېرىن قالدۇقىنى فوسفاتلاشتۇرۇپ كوۋالېنتلىق تۈزەشتۈرۈىدۇ، بۇنىڭ بىلەن ئاكتىپلىقى يۇقىرى بولغان فوسفورىلازا a غا ئايلىنىدۇ. a تىپلىق ئېنزىمىنى مەخسۇس فوسفورىلازا ئېستېرازا گىدرولىزلاپ، ئېنزىم مولېكۇلىسىدىكى فوسفات كىسلاتا رادىكالىنى چىقىرىپ تاشلايدۇ، شۇنداق قىلىپ فوسفورىلازا a ئاكتىپلىقى تۆۋەن بولغان ئىككى فوسفورىلازا b غا پارچىلىنىدۇ. كوۋالېنتلىق تۈزەشتۈرىدىغان بۇ خىل تەڭشىگۈچى ئېنزىمنىڭ كۆرۈنەرلىك ئالاھىدىلىكى شۇكى، خىمىيىلىك سىگناللارنى ئەڭ چوڭ دەرىجىدە چوڭايتىدۇ (<تەدرىجىي چوڭايتىش رولى> غا قاراڭ)، يەنى بىر ئېنزىم مولېكۇلىسى تۈزەشتۈرۈپ ئاكتىپلاشتۇرۇلغاندىن كېيىن، ئېنزىمنىڭ ئاكتىپلىقى زور دەرىجىدە ئاشىدۇ ھەمدە تەدرىجىي باغلىنىشلىق رېئاكسىيىلەر ئارقىلىق مېتابولىزم ھاسىلاتلىرىنى زور دەرىجىدە ئاشۇرىدۇ.