亚述尔

دۇنيا تارىخى ئاسسۇرىيە غەربىي ئاسىيادىكى مېسوپوتامىيە رايونىنىڭ شىمالىدىكى قەدىمكى شەھەر، تىگرىس دەرياسىنىڭ ئوتتۇرا ئېقىمىغا، كىچىك زاب دەرياسىنىڭ قۇيۇلۇش ئېغىزىنىڭ يېنىغاجايلاشقان. قەدىمكى زاماندا غەربىي ئاسىيانىڭ قاتناش ۋە سودا مەركىزى بولغان، ئاسسۇرىيەنىڭ پايتەختى. مىلادىدىن 3000 يىل ئىلگىرىكى يىللاردا قۇرۇلغانلىقى ئۇر ئۈچىنچى خاندانلىقىنىڭ ھۈججەتلىرىدە تىلغا ئېلىنغان. ئەڭ دەسلەپكى ئاھالىسى خۇررىتلار بولۇپ، كېيىن سېمىتلار كۆچۈپ كىرىپ، بارا - بارا قوشۇلۇپ ئاسسۇرىيلارنى تەشكىل قىلغان. مىلادىدىن 3000 يىل ئىلگىرىكى يىللاردا قۇرۇلغانلىقى ئۇر ئۈچىنچى خاندانلىقىنىڭ ھۈججەتلىرىدە تىلغا ئېلىنغان. ئەڭ دەسلەپكى ئاھالىسى خۇررىتلار بولۇپ، كېيىن سېمىتلار كۆچۈپ كىرىپ، بارا - بارا تەرەققىي قىلىپ قۇللۇق تۈزۈمدىكى دۆلەت (<ئاسسۇرىيە ئىمپېرىيىسى> دېگەن ماددىغا قارالسۇن) كە ئايلانغان. مىلادىدىن 461ىل ئىلگخرى مېدىيە تەرىپىدىن ۋەيران قىلىنغان. ئارخېئولوگلار شەھەر خارابىسىنى قېزىپ چىقىپ، ئويما يېزىقتىكى <ئاسسۇرىيە قانۇنى> قاتارلىقلارغا ئىگە بولغان. بۇ، ئاسسۇرىيە تارىخى ۋە ئىجتىمائىي تۈزۈمىنى تەتقىق قىلىشتا مۇھىم ماتېرىيال ھېسابلىنىدۇ.