خارەزىم

دۇنيا تارىخى بەزىلەر خارەزمنىڭ پايتەختى ئۇرگەنچ دېگۈچىلەرمۇ بار. دۇنيا تارىخى ئوتتۇرا ئاسىيادىكى قەدىمكى دۆلەت. ئامو دەرياسىنىڭ تۆۋەنكى ئېقىمىغا جايلاشقان. مىلادىدىن ئىلگىرىكى ⅤⅡ ئەسىردە قۇللۇق جەمئىيەتكە قەدەم قويغان. مىلاىدىن ئىلگىرىكى ⅤⅠ ئەسىرنىڭ ئاخىرى پېرسىيە ئىمپېرىيىسىنىڭ بىر قىسمى بولۇپ كەلەگن. 712-يىلى ئەرەبلەر تەرىپىدىن ئىستېلا قىلىنغان. Ⅹ ئەسىرنىڭ ئاخىرى مۇستەقىل بولغان. Ⅺ ئەسىردىن باشلاپ ئىلگىرى - كېيىن بولۇپ غەزنەۋىيلەر خاندانلىقى، سالجۇق ئىمپېرىيىسى ۋە قارا خىتايلارغا قارام بولۇپ كەلگەن. ⅩⅡ ئەسىرنىڭ ئاخىرى ⅩⅢ ئەسىرنىڭ باشلىرى قارا خىتايلارنى مەغلۇپ قىلىپ، ئافغانىستان ۋە ئىراننىڭ غەربىي قىسمىنى بېسىۋېلىپ، قۇدرەتلىك دۆلەت ئايلانغان. ئىگىلىكى ۋە مەدەنىيىتى راۋاجلانغان. 1220-يىلى چىڭگىزخان موڭغۇل قوشۇنىنى باشلاپ كېلىپ خارەزمگە ھۇجۇم قىلغان، خارەزم شاھى مۇھەممەد قېىچپ كەتكەن، ئۇنىڭ ئوغلى جالالىددىن خارەزم شاھى مۇھەممەد قېىچپ كەتكەن، ئۇنىڭ ئوغلى جالالىددىن داۋاملىق قارشىلىق كۆرسىتپ، كېيىن ھىندىستانغا چېكىنگەن، خارەزمنى موڭغۇللار بېسىۋالغان. 1388-يىلى خارەزمنى يەنە تېمۇر ئىستېلا قىلىۋالغان. ⅩⅥ ئەسىرنىڭ باشلىرى ئۆزبېكلەر بېسىۋالغان. كېيىن مۇستەقىل بولۇپ، خىۋا خانلىقى قۇرۇلغان