تەبەرى

دۇنيا تارىخى (838 - 923) ئەرەب تارىخشۇناسى. كاسپى دېڭىزىنىڭ جەنۇبىي قىرغىقىدىكى ئىراندىكى تەبەرىستاندا تۇغۇلغان. رايئىدا ئوقۇغان. ئىراق، سۈرىيە ۋە مىسرنىڭ ھەر قايسى ئىلىم - پەن مەركەزلىرىدە ئۆگەنگەن ۋە تەتقىقات ئېلىپ بارغان. ئاخىرقى قىرىق يىلىدا باغدادتا ئوقۇتقۇچىلىق ۋە يېزىقچىىلق بىلەن شۇغۇللانغان. 13 قىسىملىق <ئۆتكەن سۇلالىلەردىكى ئەۋلىيالار ۋە پادىشاھلار تارىخى> (قىسقارتىلىپ <تارىخى تەبەرى> دەپمۇ ئاتىلىدۇ - ت) دېگەن ئەسىر بولۇپ، يىلنامە شەكلىنى قوللىنىپ، <ئالەمنىڭ يارىتىلىشى> دىن تارتىپ 915-يىلىغىچە بايان قىلىنغان، ئۇ مەزمۇنىنىڭ موللۇقى جەھەتتە مىسلىسىز بولغان، ئەرەب يېزىقىدا يېزىلغان تۇنجى مۇكەممەل تارىخىي ئەسەردۇر. <قۇرئان تەپسىرى> دېگەن ئەسىرى كېىنكىلەر تەرىپىدىن <قۇرئان> نى ئىزاھلاشنىڭ ئۈلگىسى قىلىنغان.