تاڭ

ئاھاڭداش سۆزلەر ئىسىم سەھەر، سۈبھى، بامدات. تاڭ ئاتماق، تاڭ سۈزۈلمەك، تاڭ يورۇماق.* تاڭ ئاشۇرماق.* تاڭ نۇرى، تاڭ يۇلتۇزى، تاڭ قاراڭغۇسى.* توخۇ چىللىمىسىمۇ تاڭ ئاتىدۇ.* تاڭ ئاتمايدىغان كېچە يوق، ياغ چىقمايدىغان قىچا ( ماقال ).* ھەر كۈننىڭ ئۆز ئىشى بار، ھەر تاڭنىڭ ئۆز غېمى ( ماقال ). ئاھاڭداش سۆزلەر پېئىل تاڭماق، تېڭىش. يۆگەپ، ئوراپ، چىگمەك، باغلىماق. يۈك _ تاقلارنى تېڭىپ تەييار قىلىپ قويدۇق.* ۋاقتىدا تاڭمىغان يارا يىرىڭدايدۇ. ئاھاڭداش سۆزلەر ئىملىق « تاڭەي »، دەپمۇ كېلىدۇ، كۆپىنچە دىئالوگلاردا ئۇچرايدۇ. « بىلمەيمەن، ئۇقمايمەن » دېگەن مەنىلەرنى بېرىدۇ. _ ئاتاڭ نەگە كەتتى؟ _ تاڭ. _ ئىشقا بارمىدىمۇ؟ _ تاڭەي. ئاھاڭداش سۆزلەر رەۋىش ( « قالماق، كۆرمەك، سۆزلىمەك » لەر بىلەن پېئىللىنىدۇ ). ھەيران بولماق، ئەجەبلەنمەك. كۆرۈنگەنگە تاڭ قالساڭ، كۆپچىلىك ساڭا تاڭ قالىدۇ ( ماقال ).* تاڭ كۆرگەنگە تاڭ يوق. ئاھاڭداش سۆزلەر تەقلىد سۆز ( « تاڭ _ تۇڭ » بولۇپ، تەكرارلىنىپمۇ، « تاڭ _ تۇڭ » دەپ ئومۇملاشتۇرۇپمۇ كېلىدۇ. « قىلىپ » بىلەن پېئىللىشىدۇ ). قاتتىق جىسملارنىڭ بىر _ بىرىگە سوقۇلۇشى، ئۇرۇلۇشى ۋە مىلتىقنىڭ ئېتىلىشدىن چىققان ئاۋاز. « تاڭ » قىلغان مىلتىق ئاۋازى ئاڭلاندى.* ئىشىككە « تاڭ » قىلىپ بىر نەرسە تەگكەندەك قىلىدى. مەنىداش سۆزلۈكلەر جاۋاب: بىلمەيمەن، ئۇقمايمەن. _ ئەمەت كەلدىمۇ؟ _ تاڭ. _ سەمەت كېلەرمۇ؟ _تاڭەي. مەنىداش سۆزلۈكلەر كۈن يۇرۇشقا باشلىغان چاغ. ھەر كۈننىڭ ئۆز تېڭى بار، ھەر تاڭنىڭ ئۆز غېمى بار. سەھەر تۇرغان ئىتتىن قورق. ئەتىگەن تۇرغان ئەلدىن ئۇزار. ئەسلەيمەن سېنى يارىم، سۈبھى - شام ھەرقاچان. بامدات نامىزىغا ئەزان چىقتى. مەنىداش سۆزلۈكلەر پۈتۈن - كېچە بويىچە. كېچىچە كىرپىك قاقمىدىم. تۈن بويى ئۇخلىماي چىقتىم. تاڭ ئاتقۇچە ئىشلىدۇق. مەنىداش سۆزلۈكلەر خانلار، بەگ - خوجاملار تۇرىدىغان ئالىپتە بىنالار. گۇگۇڭ ئوردىسى: ئاق ئوردا. خاننىڭ ئوردىسى - ھەرىنىڭ ئۇۋىسى. مۇھەببەت ئاددىي ئۆينى ئوردا قىلار. قىزىل ساراي. قىشلىقى قايان باراي، يازلىقى ساراي سالاي. قارشى ئەھلى بىر - بىرىگە قارشىدۇر. <قىزىل راۋاقتىكى چۈش> تە تەسۋىرلەنگەن <داگۇەنيۈن> قەسىرى فېئوداللارنىڭ ئۆز زامانىسىدىكى تۇرمۇشىنى ياخشى كۆرسىتىپ بېرىدۇ. قارشى مەنىلىك سۆزلەر كۈن يورۇغان بىردەملىك ۋاقىت. كەچ، كەچقۇرۇن، زاۋال، گۇگۇم، شام، ئاخشام كۈن پېتىش ئالدىدىكى بىردەملىك ۋاقىت. ئەتىگەن ئوڭمىغان، كەچ ئوڭماس. كەچتىكى چايغا بارغۇچە، ئەتىگەندىكى سوقۇشقا بار. تاڭنىڭ ئېتىشى توخۇنىڭ چىللىشىدىن ئەمەس. تاڭ - شۇ كۈننىڭ ياشلىق ھۆسنى، كەچ - شۇ كۈننىڭ قېرىلىق چېغى. ھەر كۈننىڭ ئۆز تېڭى بار، ھەر تاڭنىڭ ئۆز غېمى. سەھەر تۇرغان قۇشنىڭ قۇرسىقى توق. سەھەر تۇرغان ئىتتىن قورق. يارىمنى سۈبھى - شام ياد ئېتىمەن. زاۋال بولدى، گۇگۇم چۈشتى، كۈندۈز تۈگىدى. ئاخشام كۆردۈم، بامدات ۋاقتىدا تۇر، سالامەت بول.

ئەگلەك. (تولدۇرۇپ تەلەپپۇز قىلىنىدۇ). ئارغۇچە. 3 - 485