شۇبېرت

دۇنيادىكى مەشھۇر مۇزىكشۇناسلار ۋە ناخشىچىلار ئاۋسترىيىلىك كومپوزىتور شۇبېرت (1797 −1828 ) رومانتىزم مۇزىكىسىنىڭ ۋەكىلىدۇر. ئۇ ۋېنانىڭ يېنىدىكى بىر ئوقۇتقۇچى ئائىلىسىدە دۇنياغا كەلگەن، سەككىز يېشىدىن باشلاپ ئاتىسىدىن ئىسكىرىپكا ۋە پىئانىنو ئۆگەنگەن.11 يېشىدا ھەقسىز ئوقۇتۇلىدىغان ياتاقلىق دىنىي مەكتەپنىڭ خور ئۆمىكىگە كىرىپ بالا ناخشىچى بولغان، بەش يىلدىن كېيىن ئۆزى «تۈرمە» دەپ ئاتىغان مۇشەققەتلىك كۈنلەرنى بېشىدىن كەچۈرگەن. لېكىن، ئۇ بۇ يەردە ناخشا ئېيتىش ۋە مۇزىكا ئىجادىيەت نەزەرىيىسىنى سىستېمىلىق ئۆگەنگەن، تۇرۇبىلىق - كامانچىلىق چالغۇلار ئوركېستىرىدا دىرىژورلۇقمۇ قىلغان. شۇ ئارقىلىق كېيىنكى مۇزىكا ئىجادىيىتى ئۈچۈن ئاساس ياراتقان. شۇبېرت دىنىي مەكتەپتىن ئايرىلغاندىن كېيىن ئاتىسىنىڭ مەكتىپىدە ياردەمچى ئوقۇتقۇچى بولغان. بۇ جەرياندا ئالدىراش ئوقۇتۇش خىزمىتى بىلەن شۇغۇللانغاندىن تاشقىرى، نۇرغۇن مۇزىكىلىق ئەسەرلەرنى ئىجاد قىلغان. شۇبېرتنىڭ پىكىر يولى راۋان بولغانلىقتىن، بەزىلەر ئۇنىڭ ناخشىلىرىنى «بۇلاق سۈيىدەك ئۇرغۇپ» چىقىدۇ، دەپ تەرىپلەشكەن. شۇ چاغدا مۇنداق بىر ۋەقە يۈز بەرگەن: بىر كۈنى شۇبېرت ئاغىنىسى بىلەن بىللە ۋېنا شەھىرىنىڭ ئەتراپىدا سەيلە قىلغان. ئۇلار بىر قاۋاقخانىغا كىرىپ، ئۈستەل ئۈستىدە شېكېسپېرنىڭ شېئىرلار توپلىمى تۇرغانلىقىنى كۆرگەن. شۇبېرت شېئىرنى ئېلىپ دېكلاماتسىيە قىلغان ۋە بىردىنلا: «كاللامغا ناھايىتى ياخشى بىر مېلودىيە كەلدى، بىراق بەش سىزىقلىق نوتا قەغىزى يوق. ئەمدى قانداق قىلىش كېرەك؟» دەپ توۋلاپ كەتكەن. ئاغىنىسى دەرھال ئۈستەلدىكى تاماق تىزىملىكىنىڭ كەينىگە بەش سىزىق سىزىپ ئۇنىڭغا بەرگەن. شۇبېرت بۇ چاغدا ئۆپچۆرىسىدىكى ھېچنېمە بىلەن كارى بولماي، «ئاڭلا، ئاڭلا، تورغاي» دېگەن مەشھۇر ناخشىنى بىر تىنىقتىلا يېزىپ چىققان. شۇبېرتنىڭ نۇرغۇن ئەسەرلىرى دۇنيا خەلقىنىڭ قىممەتلىك بايلىقىغا ئايلانغان. ئۇنىڭ6 كىچىك كۈيلۈك «تاماملانمىغان سىمفونىيە»، «8 - سىمفونىيە»، «تروت بېلىقى كۋىنتېتى» قاتارلىق ئىنسترومىنتاللىق مۇزىكىلىرى بۈگۈنكى كۈندىمۇ دۇنيا مۇزىكا سەھنىسىنىڭ دائىملىق نومۇرلىرى سۈپىتىدە ئورۇندىلىپ كەلمەكتە. ئەمما، شۇبېرت ئىجادىيىتىگە ھەممىدىن بەك ۋەكىللىك قىلىدىغىنى يەنىلا ئۇنىڭ600 پارچىدىن ئارتۇق ناخشىسىدۇر. بۇ ناخشىلار كېيىنكىلەرگە زور تەسىر كۆرسەتكەن ھەمدە شۇبېرتنىڭ «ناخشا پادىشاھى» دېگەن نامغا مۇيەسسەر بولۇشىغا سەۋەب بولغان. شۇبېرتنىڭ ئەڭ مەشھۇر ناخشىلىرى «بېرسېيس»، «سېرېنادا»، «بۈۋى مەريەمگە قەسىدە»، «شاياتۇن شاھى»، «دالا ئەتىرگۈلى»، «تروت بېلىقى»، ۋوكاللىق يۈرۈشلۈك مۇزىكىلاردىن «گۈزەل توقۇمىچى قىز»، «قىشتىكى ساياھەت» قاتارلىقلاردىن ئىبارەت.