نېھرۇ

دۇنيا تارىخى 尼赫鲁 ní hè lǔ (1) موتىلال نېھرۇ (1861 - 1931). ھىندىستان خەلق كونگرېسى پارتىيىسىنىڭ رەئىسى، ئادۋوكات. ئاگرادىكى براخمان ئائىلىسىدە تۇغۇلغان. ياش ۋاقتىدا ئاللائابات ئالىي سوتىدا ئىشلىگەن. 1907-يىلى خەلق كونگرېسى پارتىيىسىگە قاتناشقان بولۇپ، مۆتىدىلچىلەردىن بولغان. پارس، ئەرەب ۋە ئىنگلىز تىللىرىنى پىششىق ئىگىلىگەن. 1919-يىلى ئاللائاباتتا <مۇستەقىللىك گېزىتى> نى چىقارغان. 1920-يىلى گەندى رەھبەرلىك قىلغان ھەمكارلاشماسلىق ھەرىكىتىگە قاتناشقان. 1923-يىلى داس بىلەن بىللە خەلق كونگرېسى پارتىيىسى ئىچىدە ئاپتونومىيە پارتىيىسىنى قۇرغان. كېيىن بۇ پارتىيىنىڭ رەھبىرى بولغان. 1919- ۋە 1928-يىلى ئىككى قېتىم خەلق كونگرېسى پارتىيىسىنىڭ رەئىسى بولغان. 1925- ۋە 1928-يىلى پۈتۈن ھىندىستاندىكى ھەرقايسى پارتىيىلەر قۇرۇلتىيىنىڭ رەئىسى، ھىندىستان قانۇن چىقىرىش پارلامېنتىنىڭ رەھبىرى بولغان. ئىسلاھات ۋە ئاساسىي قانۇننى ئۆزگەرتىش ئارقىلىق ئاپتونومىيىنى قولغا كەلتۈرۈشنى تەشەببۇس قىلغان. 1928-يىلى 5-ئايدا خەلق كونگرېسى پارتىيىسى ئاساسىي قانۇن تەييارلاش كومىتېتىنىڭ رەئىسلىكىگە سايلىنىپ، 7-ئايدا ئاساسىي قانۇن دوكلاتى (يەنى <نېھرۇ دوكلاتى>) نى ئوتتۇرىغا قويغان. لېكىن ئەنگلىيە مۇستەملىكىچى دائىرىلىرى تەرىپىدىن رەت قىلىغان. 1930-يىلى يەنە بىر قېتىم گەندى رەھبەرلىكىدىكى پۇقرالارنىڭ بويسۇنماسلىق ھەرىكىتىگە قاتنىشىپ، قولغا ئېلىنىپ تۈرمىگە چشكەن، قويۇپ بېرىلگەندىن كېيىن ئۇزۇن ئۆتمەي كېسەل بىلەن ۋاپات بولغان. (2) جاۋخارلال نېھرۇ (1889 - 1964). ھىندسىتان زۇڭلىسى (1947 - 1964). ھىندىستان مىللىي مۇستەقىللىك ھەرىكىتى رەھبەرلىرىدىن بىرى. ھىندىستان ئاللائاباتتىكى براخمان ئاقسۆڭەك ئائىلىسىدە تۇغۇلغان. موتىلا نېھرۇنىڭ ئوغلى. 1905-يىلى ئەنگلىيىگە بېرىپ ئوقۇغان. ئىلگىرى - كېيىن خاررۇ مەكتىپى ۋە كېمبرىچ ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ بىرىنچى مارت ئىنستىتۇتىدا ئوقۇغان. 1912-يىلى ئادۋوكات سالاھىيىتىگە ئىگە بولغان. شۇ يىلى ۋەتىنىگە قايتىپ، ئاللائابات ئالىي سوتىدا ئادۋوكات بولغان. 1918-يىلى خەلق كونگرېسى پارتىيىسى مەملىكەتلىك كومىتېتىنىڭ ئەزاسى بولغان. 1919-يىلى خەلق كونگىرېسى پارتىيىسى ئامرىتسار پاجىئەسىنى تەكشۈرۈش كومىتېتىغا قاتناشقان. 1920-يىلى گەندى رەھبەرلىكىدىكى غەيرىي زورلۇق كۈچى ھەمكارلاشماسلىق ھەرىكىتىگە قاتناشقان. 1928-يىلى 11-ئايدا بوسې بىلەن بىللە پۈتۈن ھىندىستان مۇستەقىللىك ئىتتىپاقىنى قۇرغان. 1929-يىلى خەلق كونگرېسى پارتىيىسى مەملىكەتلىك كومىتېتىنىڭ باش سېكرىتارى بولغان. كۆپ قېتىم خەلق كونگرېسى پارتىيىسىنىڭ رەئىسلىكىگە سايلانغان (1929، 1936، 1937، 1946، 1951، 1954). كۆپ قېتىم قولغا ئېلىنغان ۋە ئۇزاققىچە نەزەربەند ئاستىدا تۇرغان. 1946-يىلى 9-ئايدا ۋاقىتلىق ھۆكۈمەتنىڭ مۇئاۋىن زۇڭلىلىقىغا تەيىنلەنگەن ھىندىستان مۇستەقىل بولغاندىن كېيىن، ھىندىستاننىڭ تۇنجى زۇڭلىسى ۋە قوشۇمچە تاشقى ئىشلار مىنىسىتىر بولغان. باندۇڭ يىغىنى ۋە ئىتتىپاق تۈزمەتلىك ھەرىكىتىنى تەشەببۇس قىلغۇچىلارنىڭ بىرى. <نېھرۇنىڭ تەرجىمىھالى>، <ھىندىستاننىڭ تېپىلىش>، <ھىندىستان ۋە دۇنيا> قاتارلىق ئەسەرلىرى بار.