ياش تۈركىيە پارتىيىسى

دۇنيا تارىخى ياۋروپالىقلارنىڭ تۈركىيە بۇرژۇئا پومېشچىكلىرىنىڭ پارتىيىسى - بىر تۇتاش تەرەققىيپەرۋەرلەر پارتىيىسى (بىر تۇتاش تەرەققىيپەرۋەرلەر جەمئىيىتى دەپمۇ ئاتىلىدۇ) نى ئاتىشى. 1889 - يىلى ئىستانبۇلدا قۇرۇلغان. ئۇنىڭ ئاساسلىق ئەزالىرى زىيالىيلار، كىچىك ئەمەلدارلار ۋە ئوفىتسىرلار بولۇپ، دەسلەپكى رەھبىرى ئەخمەد رىزا (1859 - 1930) ئىدى. ئۇلار مۇستەبىت مونارخىيىنى بىكار قىلىپ، ئاساسىي قانۇنلۇق سىياسىينى يولغا قويۇپ، بۇرژۇئازىيىنىڭ سىياسىي، ئىقتىساىي ئورنىنى كۈچەيتىشنى تەشەببۇس قىلغان. ⅩⅩ ئەسىرنىڭ باشلىرىدا بىر مەزگىل پارچىلىنىشقا يۈزلەنگەن، 1905 - 1907 - يىللاردىكى روسىيە ئىنقىلابىدىن كېيىن قايتىدىن جانلىنىپ، ئاكتىپ پائالىيەت ئېلىپ بېرىپ، تەسىر كۈچىنى كېڭەيتكەن. 1908 - 1909 - يىللىرى بۇرژۇئا ئىنقىلابىغا رەھبەرلىك قىلغاندىن كېيىن ھاكىمىيەت ئىگىلىگەن. ھاكىمىيەت بېشىدا تۇرغان مەزگىلدە، ئىچكى جەھەتتە ئىشچى - دېھقانلار ھەرىكىتىنى باستۇرۇپ، چوڭ ئوسمانچىلىقنى يولغا قويغان، تاشقى جەھەتتە گېرمانىيىگە مايىل سىياسەتنى يولغا قويغان. 1912 - يىلى ئەنگلىيەپەرەس ئەركىن ماسلاشتۇرغۇچىلار پارتىيىسى تەرىپىدىن ئاغدۇرۇپ تاشلانغان. 1913 - يىلى قايتىدىن ھاكىمىيەت بېشىغا چىقىپ، ئىككىنچى يىلى گېرمانىيە - ئاۋسترىيە گۇرۇھىغا ئەزا بولۇپ، بىرىنچى دۇنيا ئۇرۇشىغا قاتناشقان، ئۇرۇشتىن كېيىن پارچىلانغان. 1922 - يىلى پائالىيىتىنى ئەسلىگە كەلتۈرگەن. 1926 - يىلى بۇ پارتىيىنىڭ رەھبەرلىرى كامالغا قارشى سۈيىقەستكە قاتناشقانلىقتىن باستۇرۋېتىلگەن.