ئايرىماق

ئۇيغۇر تىلى ئۇنۋېرسال سۆزلۈكلەر پىئېل نەرسىلەرنى پۈتۈندىن ئاجراتماق. ئاجرىتىپ ئالماق. تەركىبىي قىسىملارغا بۆلمەك، بۆلەكلىمەك. تۇخۇمنىڭ سېرىقىنى ئېقىدىن ئايرىماق. تۈرىگە، خىلىغا قاراپ بۆلمەك. مەركە ئىگىسى مېھمانلارنىڭ سالاھىيىتىگە قاراپ ئۈچ بۆلەككە ئايرىپ كۈتۈۋالدى. يىراقلاشتۇرماق، ئۇنتۇلدۇرماق؛ تاندۇرماق. بالىنى ئەمچەكتىن ئايرىماق. مەھرۇم قىلماق. جۇدا قىلماق. ئەس - ھوشىدىن ئايرىماق. پەرقلەندۈرمەك، ئەكس ئەتتۈرمەك؛ تونۇماق. ئاۋازىنى ئايرىماق. ئاجرىتىپ قويماق، ئارىغا چۈشۈپ ياكى كۈچ بىلەن ئاجراتماق. جېدەلنى ئايرىماق. <مات> ئايرىش ئەمىلىنى بېجىرمەك، بىر ساندىن ئىككى ساننى ئالماق.

ئايرىماق[سۆز تۈركۈمى:] پېئىل.[يەشمىسى:] ① نەرسىلەرنى پۈتۈندىن ئاجراتماق، ئاجرىتىپ ئالماق، تەركىبىي قىسىملارغا بۆلمەك، بۆلەكلىمەك:[مىسال:] تۇخۇمنىڭ سېرىقىنى ئېقىدىن ئايرىماق.[يەشمىسى:] ② تۈرىگە، خىلىغا قاراپ بۆلمەك:[مىسال:] مەرىكە ئىگىسى مېھمانلارنىڭ سالاھىيىتىگە قاراپ ئۈچ بۆلەككە ئايرىپ كۈتۈۋالدى.[يەشمىسى:] ③ يىراقلاشتۇرماق، ئۇنتۇلدۇرماق؛ تاندۇرماق:[مىسال:] بالىنى ئەمچەكتىن ئايرىماق.[يەشمىسى:] ④ مەھرۇم قىلماق، جۇدا قىلماق:[مىسال:] ئەس-ھوشىدىن ئايرىماق.[يەشمىسى:] ⑤ پەرقلەندۈرمەك، ئەكس ئەتتۈرمەك؛ تونۇماق:[مىسال:] ئاۋازىنى ئايرىماق.[يەشمىسى:] ⑥ ئاجرىتىپ قويماق، ئارىغا چۈشۈپ ياكى كۈچ بىلەن ئاجراتماق:[مىسال:] جېدەلنى ئايرىماق.[يەشمىسى:] ⑦ [كەسىپ تۈرى:]＞ماتېماتىكا＜[يەشمىسى:] ئايرىش ئەمىلىنى بېجىرمەك، بىر ساندىن ئىككى ساننى ئالماق.