ياماتو دۆلىتى

دۇنيا تارىخى يەنى ياماتو خاندانلىقى. ياپونىيىنىڭ ياماتو (بۈگۈنكى نارا) دېگەن يېرىدىكى قەدىمكى دۆلەت. تەخمىنەن مىلادى Ⅲ ئەسىردە شەكىللەنگەن. Ⅳ ئەسىرنىڭ ئالدىنقى يېرىمىدا ئۇنىڭ تەسىر كۈچى كانتو رايونىغا يېتىپ بارغان. جۇڭگونىڭ <سۇڭنامە> سىدە يېزىلىشىچە، توڭچو 2 - يىلى (مىلادى 421 - يىلى) دىن شىڭمىڭ 2 - يىلى (مىلادى 478 - يىلى) غىچە، پاكىنەكلەر پادىشاھلىرىدىن زەنۋاڭ، جىنۋاڭ، جىۋاڭ، شېڭۋاڭ ۋە ۋۇۋاڭلار كەينى - كەينىدىن جۇڭگوغا ئەلچىلەرنى ئەۋەتكەن؛ ۋۇۋاڭ (تېننو شۇنلې) غا <ئاندۇڭنىڭ چوڭ سانغۇنى> دەپ نام بېرىلگەن. بۇ مەزگىلدە، جۇڭگو مەدەنىيىتى ئارقىمۇ - ئارقا ياپونىيىگە تارقالغان. كېيىن دۆلەتمەن جەمەتتىكىلەر ئۆكتەملىك بىلەن ئىش كۆرگەنلىكتىن، ھاكىمىيەت خارابلىشىپ كەتكەن. 456 - يىلى تايكا ئىسلاھاتى ئېلىپ بېرىلىپ، تېننو ھۆكۈمرانلىقى تىكلەنگەن. ياماتو دەۋرى ئاياغلاشقان. دۇنيا تارىخى ياپونىيە تايكا ئىسلاھاتىدىن كېيىن دۆلەت ۋىلايىتى تۈزۈمى ئاساسىدىكى يەرلىك مەمۇرىيەت رايوندىن تۆۋەن دۆلەت نامى. ئۇ بۈگۈنكى نارا ناھىيىسىنىڭ تەۋەسىدە. <ياماتو> دېگەن سۆزنىڭ ياپون تىلىدىكى ئاھاڭى 倭 (ياماتو) 大倭 (ياماتو)، 大养德 (ئۇ ياماتو) دېگەن سۆزلەرنىڭ ئاھاڭىغا ئوخشاش. <ئىلوبو لۇغىتى> گە ئاساسەن، (ياماتو) دېگەن سۆزنى مىلادى 749 - يىلى (تيەنچىڭ شىڭباۋ 1 - يىلى) قوللىنىشقا باشلىغان. <يەنشىنىڭ خەلق ئىشلىرى خاتىرىسى> گە قارىغاندا، ئۇنىڭ قارىمىقىدا 15 ۋىلايەت، 89 يۇرت بار ئىكەن. نارا دەۋرىدە فۇجىۋارا خىروتسۇگۇ، فۇجىۋارا كىيوكاۋا قاتارلىقلار دۆلەت ئىشلىرىنى باشقۇرغان، خىراياسو دەۋرىدە، ساكى ئىماكېبېتو، شىگىنو سادانۇش قاتارلىقلار دۆلەت ئىشلىرىنى باشقۇرغان. ئۇنىڭ دائىرىسىدە ئالدىنقى دەۋرگە ئائىت خارابىيلەر ۋە قەبرىلەر بار. بۇ ھەقتە ھەر خىل ئېيتىلىشلارمۇ بولغان. 692 - يىلى (تېننو جىتو 7 - يىلى) دىن 709 - يىلى (خېتوڭ 2 - يىلى) غىچە بولغان ئارىلىقتا، ياماتونىڭ جەنۇبىي قىسمىدىكى نىڭيۇەنجىڭدە پايتەخت قۇرۇلغان. 710 - يىلى كۆچۈرۈپ كېلىنگەن. 784 - يىلى (يەنلى 3 - يىلى) پايتەخت ناگائوكا (بۈگۈنكى كىيوتو شەھىرىنىڭ غەربىي رايونى) غا كۆچۈرۈپ كېلىنگەندىن كېيىن، نارا جەنۇبىي پايتەخت دەپ ئاتالغان، كاسۇگا ئىلاھىيە جەمئىيىتى، شىڭفۇ ئىبادەتخانىسى قاتارلىقلارنىڭ تەسىر كۈچى ناھايىتى زور بولغان، يەنە كېلىپ دۆلەتمەن ئائىلىلەر بىلەن بىرلىشىۋالغاچقا، ھەتتا پومېشچىكلارنىڭ چېگرىدىن كىرىشىگىمۇ يول قويۇلمىغان. يېغىلىق دەۋرىدىن بۇيان مۇھىم سامۇرايلار ۋاسساللىق بەگلىكىگە تەيىنلەنگەن. 1871 - يىلى نارا ناھىيىسىگە ئۆزگەرتىلگەن. دۇنيا تارىخى <ئۈچ پادىشاھلىق تەزكىرىسى. ۋېي پادىشاھلىقى تەزكىرىسى. ياپونلار تەرجىمىھالى> دا ياپونىيىدىكى قەدىمكى دۆلەت دەپ خاتىرىلەنگەن. ئايال پادىشاھى بولغان. تەخمىنەن 70 مىڭدىن ئارتۇق تۈتۈن بولغان. ياپونىيە تارىخ ساھەسىدىكىلەر خاتىرىلەنگەن ئارىلىق ۋە چوڭ قەبرىلەرگە ئاساسلىنىپ، ئۇنىڭ ئورنىنى ھېسابلاپ چىققان. بۇنىڭدا، ئاساسەن، ياماتو (ھازىرقى نارا ناھىيىسى ۋە ئۇنىڭ ئەتراپى) ۋە كىيۇسىيۇ دېگۈچىلەر بولغان. ياماتو دېگۈچىلەر ياماتونىڭ ھەرقايسى جايلىرىدىكى قەدىمكى قەبرىلەرگە قارىتا ئوخشاش بولمىغان پەرەزلەرنى ئوتتۇرىغا قويغان؛ كىيۇسىيۇ دېگۈچىلەرمۇ كۇماموتو، كاگوسىما، ئوئىتا، ناگاساكى دېگۈچىلەرگە بۈلۈنگەن بولۇپ، ھازىرغىچە مۇقىملاشمىغان. بۇ دۆلەتنىڭ پۇقرالىرى شال، ئاق كەندىر تېرىغان، ئۈجمە ئۆستۈرۈپ پىلە قۇرتى باققان، شوينا ئەشكەن، سەرناخ، شايى توقۇغان، ھاراقنى ياخشى كۆرگەن، دېڭىزغا چىقىپ بېلىق - قۇلۇلىلەرنى تۇتۇشقا ئۇستا بولغان. پايتەخلىرىدە شەھەرلەر بارلىققا كېلىپ، بار - يوقىنى ئالماشتۇرغان. ئايال پادىشاھنىڭ قول ئاستىدا، ھەر دەرىجىلىك ئەمەلدارلار بولغان، كاتتىلار بىلەن تۆۋەن ئائىلىدىكىلەر دەپ ئايرىلغان، دېدەك ۋە ئەسىر قۇللار بولغان، ئۇرۇق - نەسەبلەر يۇقىرى - تۆۋەن دەپ دەرىجە ئېنىق ئايرىلغان. ئايال پادىشاھ ھىمىكو دەۋرىدە، ئىنىسى دۆلەتنى باشقۇرۇشقا ياردەم بەرگەن. ئولتۇراق جايىغا مۇھاپىزەتچىلەر قويۇلغان. ئىجارە ھەققى يىغقان. قانۇنغا يېنىك خىلاپلىق قىلغانلارنىڭ خوتۇنى مۇسادىرە قىلىنغان، ئېغىر خىلاپلىق قىلغانلارنىڭ ئۇرۇق - جەمەتى قۇرۇتۇۋېتىلگەن. ئەتراپىدىكى 20 نەچچە دۆلەت ئۇنىڭغا قارام بولۇپ، ئۇ دۆلەتلەردە ئورگان تەسىس قىلىپ نازارەت قىلغان. ئۆزىگە قارىمۇ - قارشى بولۇپ تۇرغان گۇنۇ دۆلىتىگە قارشى ئۇرۇش قىلغان. جۇڭگو بىلەن ئەلچى ئەەۋتىشىپ تۇرغان. ئايال پادىشاھ ھىمىكو ئۆلگەندىن كېيىن، پادىشاھلىق تەختكە ئۆز قوۋمىدىكى ئايال يىيۇ ۋارىسلىق قىلغان.