دەز

مەنىداش سۆزلۈكلەر بىرەر تاشقى تەسىردىن يېرىلىپ كەتكەن چىزىق. قەرزى بارنىڭ يۈرىكىدە دەزى بار. دەز كەتكەن قوڭغۇراق جىرىڭلىماس. گەر كىشى ئىش قىلسا بىئەقىل _ ئىدراك، قىلمىشىدىن بولىدۇ يۈرەك _ باغىرى چاك. چاپانلىققا گەپ قىلسام، جۇۋىلىققا تو كەتتى. ئۇيغۇر تىلى ئۇنۋېرسال سۆزلۈكلەر پارىسچە سۈپ. يېرىلغان، چاك ھاسىل بولغان. دەز تام. دەز چىنە. ئى. يېرىلغان، چاك كەتكەن جاي، يېرىق سىزىق. تامدا پەيدا بولغان دەز بارغانچە يوغىناپ كېتىۋاتىدۇ. ئى <گېئول> تاغ جىنسلىرىنىڭ قېتىشىشى ياكى سۇدىن ئاجراش ۋاقتىدا ھەجمى كىچىكلەش نەتىجىسىدە شەكىللەنگەن ياكى تاغ جىنسلىرى كۈچىنىشكە ئۇچراپ شەكىللەنگەن چاك.

دەز[تىل تەۋەلىكى:]］پارىسچە［[يەشمىسى:] ① [سۆز تۈركۈمى:] سۈپەت.[يەشمىسى:] يېرىلغان، چاك ھاسىل بولغان:[مىسال:] دەز تام. دەز چىنە.[يەشمىسى:] ② [سۆز تۈركۈمى:] ئىسىم.[يەشمىسى:] يېرىلغان، چاك كەتكەن جاي، يېرىق سىزىق:[مىسال:] تامدا پەيدا بولغان دەز بارغانچە يوغىناپ كېتىۋاتىدۇ. [يەشمىسى:] ③ [سۆز تۈركۈمى:] ئىسىم.[كەسىپ تۈرى:]＞گېئولوگىيە＜[يەشمىسى:] تاغ جىنسلىرىنىڭ قېتىشىشى ياكى سۇدىن ئاجراش ۋاقتىدا ھەجمى كىچىكلەش نەتىجىسىدە شەكىللەنگەن ياكى تاغ جىنسلىرى كۈچىنىشكە ئۇچراپ شەكىللەنگەن چاك.