ئىمپېراتور

مەنىداش سۆزلۈكلەر خانلىق _ پادىشاھلىق تۈزۈمدىكى دۆلەتلەردە ھاكىممۇتلەق ھۆكۈمرانلارنىڭ ئاتىلىشى. ئالدىنقى چېكىت پەشنىڭ ئالدىدىكىلىرى ھون، تۈرك، ئۇيغۇر ھۈكۈمرانلىرىنىڭ ئاتىلىشى؛ ئىككىنچى چېكىت پەشنىڭ ئالدىدىكىلىرى ئىسلام ئەللىرىدىكى ھۆكۈمرۈنلارنىڭ ئاتىلىشى؛ ئۈچىنچى چېكى خان _ قوزۇق، پۇقرا _ ئوزۇق. ئۆردەك يوق كۆلدە لايخورەك خان بوپتۇ. بەگ بىلەن ئېلىشما، دەرەخ بىلەن چېلىشما. بېگىڭگە يەتكۈچە، بېلىڭنى ئوشاتاي. پادىشاھ ئادىل بولسا، پۇقرا مايىل بولار. بالا بۆشۈكىدىن يىقىلغۇچە، شاھ تەخىتتىن غۇلىسۇن. ئۆزگە يۇرتتا سۇلتان بولغۇچە، ئۆز يۇرتۇڭدا ئۇلتاڭ بول. دۇنيا تارىخى لاتىنچە imperator نىڭ ئاھاڭ تەرجىمىسى بولۇپ، <بۇيرۇق بەرگۈچى> دېگەن مەنىدە. قەدىمكى رىم باش قوماندانلىرىنىڭ ھۆرمەت نامى. <بۈيۈك سەركەردە> دەپمۇ تەرجىمە قىلىنىدۇ. رىم جۇمھۇرىيىتى دەۋرىدە ھەربىي باش قوماندانلار (كۆپىنچىسى كونسۇل) نىڭ سىرت بىلەن بولغان ئۇرۇشتا غەلىبە قازانغانلىرى بۇ شەرەپ ئۇنۋانىغا ئىگە بولغان (ۋەزىپە ئۆتەش مۇددىتى توشقىچە). ئاۋگۇست (ئوكتاۋىيان) پادىشاھلىق تۈزۈم ئورنىتىپ، ئىمپېراتورنى رىم پادىشاھلىرىنىڭ ۋارىسلىق قىلىنىدىغان نامىغا ئايلاندۇرۇپ، ئۇنىڭدىن ئۆمۈر بويى بەھرىمەن بولغاچقا، <پادىشاھ> دېگەن مەنىنىمۇ بىلدۈرگەن. غەرب يېزىقلىرىدىكى <كورۇل> دېگەن سۆز كۆپىنچە شۇنىڭدىن كېلىپ چىققان. مەسىلەن: ئىنگلىزچە emperor فرانسۇزچە emperour قاتارلىقلار. ئۇيغۇر تىلى ئۇنۋېرسال سۆزلۈكلەر ئىسىم روسچە<لاتىنچە تارىخ پادىشاھلىق دۆلەتلەردە پادىشاھنىڭ، ئىمپېرىيە پادىشاھىنىڭ ئۇنۋانى ۋە شۇ ئۇنۋانغا ئىگە بولغان شەخس.