خەلىپە

ئۇيغۇر كىشى ئىسىملىرى ئەرلەر ئىسىملىرى 海力排 hǎi lì pái ئۇنىۋېرسال 哈里法 hā lǐ fǎDجامائەت خەۋپسىزلىكى 酋长 qiú zhǎngDتارىخ 酋长 qiú zhǎngDتارىخ 哈里发 hā lǐ fāDقانۇنشۇناسلىق 酋长 qiú zhǎng دىنى سۆزلۈكلەر ئىسلام دىنى 继任人(哈里发) jì rèn rén (hā lǐ fā ) دىنى سۆزلۈكلەر ئىسلام دىنى 继位人(哈里发) jì wèi rén (hā lǐ fā ) دىنى سۆزلۈكلەر ئىسلام دىنى 哈利发 hā lì fā دىنى سۆزلۈكلەر ئىسلام دىنى 教务代理人 jiào wù dài lǐ rén دىنى سۆزلۈكلەر ئىسلام دىنى 海里凡(办道者) hǎi lǐ fán (bàn dào zhě ) دىنى سۆزلۈكلەر ئىسلام دىنى 哈里发(代理人，继位人) hā lǐ fā (dài lǐ rén ，jì wèi rén ) دىنى سۆزلۈكلەر ئىسلام دىنى 海里凡(哈里发) hǎi lǐ fán (hā lǐ fā ) دىنى سۆزلۈكلەر 教主 jiào zhǔ دىنى سۆزلۈكلەر ئىسلام دىنى 回王 huí wáng دىنى سۆزلۈكلەر 酋长 qiú zhǎng دىنى سۆزلۈكلەر خەلىپە (مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامنىڭ ۋارىسى) ئىسلام دىنى 继任者 jì rèn zhě دۇنيا تارىخى 哈里发 hā lǐ fā ئەرەبچىدىكى Khalifah نىڭ ئاھاڭ تەرجىمىسى بولۇپ، <ۋارىس>، <ۋەكىل> دېگەن مەنىنى بىلدۈرىدۇ. ئىسلام دۆلەتلىرى باشلىقلىرىنىڭ نامى. مىلادى 632-يىلى مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام ئالەمدىن ئۆتكەندىن كېىن ۋارىسلىققا سايلانغان ئەبۇ بەكرى. يەنى ئاللانىڭ ئەلچىسىنىڭ ۋارىسى، قىسقارتىلىپ خەلىپە دەپ ئاتالغان. ئەبۇ بەكرى ھەمدە ئۇنىڭ ۋارىسلىرى ئۆمەر، ئوسمان ۋە ئەلىلەر تارىختا <تۆت چوڭ خەلىپە> دەپ ئاتالغان. 661-يىلى مۇئاۋىيە خەلىپىلىكىگە تەيىنلىنىپ ئۇمەيە سۇلالىسىنى قۇرغاندىن كېيىن خەلىپە يەنى ئەرەب ئىمپېرىيىسىنىڭ پادىشاھلىقى ئەۋلادتىن - ئەۋلادقا مىراس قىلىشقا ئايلىنىپ قالغان. كېيىن ئەرەب ئىمپېرىيىسى پارچىلىنىپ كېتىپ، بەزى جايلاردىكى سۇلالىلەرنىڭ ھۆكۈمرانلىرى بۇ نامنى قوللانغان. Ⅹ ئەسىرنىڭ ئوتتۇرىلىرىدىن باشلاپ ئابباسىيلار سۇلالىسىنىڭ خەلىپىسى سىياسىي ھوقۇقىدىن ئايرىلىپ پەقەت دىنىي داھىيلىق ئورنىلا ساقلىنىپ قالغان. 1258-يىلى ئابباسىيلار سۇلالىسى يوقالغاندىن كېيىن مىسىر مەملۇكلەر سۇلالىسىنىڭ سۇلتانى ئابباسىيلار جەمەتىنىڭ ئەۋلادىنى خەلىپە قىلىپ تىكلىگەن، لېكىن ئەمەلىيەتتە قورچاققا ئايلىنىپ قالغان. 1517-يىلى ئوسمان ئىمپېرىيىسى مىسىرنى بويسۇندۇرۇپ، خەلىپىنى تۇتۇپ كەتكەن. كېيىن تۈركىيە سۇلتانى خەلىپىلىكىنى قوشۇمچە ئۆتەپ، ئىسلام دىنىنىڭ ئەڭ ئالىي داھىيىسىغا ئايلانغان. 1924-يىلى تۈركىيە جۇمھۇرىيىتى تەرىپىدىن خەلىپىلىكنىڭ ئەمەلدىن قالدۇرۇلغانلىقى ئېلان قىلىنغان.