سپېنسېر

دۇنيا تارىخى (1) ئېدموند سپېنسېر (تەخمىنەن 1552 - 1599). ئەنگىلىيەنىڭ ئەدەبىيات - سەنئەت گۈللىنىش دەۋرىدىكى شائىرى.رەخت سودىگىرى ئائىلىسىدە تۇغۇلغان. كىمبىرىج داشۆسىدە ئوقۇغان. 1580 - 1598 - يىللاردا كۆپ قىسىم ۋاقتىنى ئەنگىلىيەنىڭ ئېرلاندىيەدە تۇرۇشلۇق باش ۋالىيسنىڭ كاتىپى بولۇپ ئۆتكۈزگەن. ئاساسىي ئەسەرلىرى <پادىچىنىڭ كالېندارى>، <پەرىزاتلار شاھى> قاتارلىقلاردىن ئىبارەت بولۇپ، بۇ ئەسەرلەردە تەبىئەتكە بولغان قىزغىن مۇھەببەت ۋە ئادەملەرنىڭ كۈچىگە بولغان مەدھىيە تەسۋىرلەنگەن. ئۇنىڭ ئەسەرلىرى ناھايىتى كۈچلۈك بەدىئىي تەسەۋۋۇر قىلىش ئىقتىدارىغا ئىگە. سپېنسېرنىڭ ئۆز شېئىرلىرىدا قوللانغان قاپىيە ۋە ۋەزىن قائىدىسى ئەنگىلىيە شېئىرىيىتىىنڭ تەرەققىياتىغا مۇئەييەن تەسىر كۆرسىتىپ، <سپېنسېر شېئىر بوغۇمى> دەپ ئاتالغان. (2) ھېربېرت سپېنسېر (1820 - 1903). ئەنگىلىيىلىك پەيلاسوپ، جەمئىيەتشۇناس. بىلگىلى بولماسلىق نەزىرىيىسىنڭ تەرەپدارى. چاكىنا تەدرىجىي تەرەققىيات نەزىرىيىسى نۇقتىئەنەزىرى ئارقىلىق بارلىق تەبىئىي ۋە ئىجتىمائىي ھادىسىلەرنى چۈشەندۈرەلەيدىغان ئۇنىۋېرسال پەلسەپە فورمىلىسىنى بەرپا قىلىشقا ئۇرۇنغان.ئۇ ھاياتلىقىنى داۋاملاشتۇرۇشقا ياردىمى بولسىلا ياكى مۇھىتقا ماسلىشالىسا، بەختلىك بولغان بولىدۇ، شۇنداقلا بۇ <ياخشىلىق> بولىدۇ، ئۇنىڭ ئەكسى <يامانلىق> بولغان بولىدۇ،دەپ قارىغان. ئۇ ئىنسانىيەتنىڭ بىلىشى نىسپىي بولىدۇ، كىشىلەر شەيئىلەرنىڭ ماھىيىتىنى بىلەلمەيدۇ، پەقەت شەيئىلەرنىڭ ھادىسىلىرىنىلا بىلەلەيدۇ، دېگەننى تەرغىپ قىلغان. ئۇنىڭ ئون توملۇق <ئۇنىۋېرسال پەلسەپە سېستىمىسى>، <جەمئىيەتشۇناسلىق قائىدىلىرى>، <مائارىپ توغرىسىدا> قاتارلىق ئەسەرلىرى بار.