رامايانا

دۇنيا تارىخى 罗摩衍那 luó mó yǎn nà (<رامانىڭ ساياھىتى> دېگەن مەنىدە). قەدىمكى زاماندىكى زاماندىكى ھىندىستانىڭ مەشھۇر سانسكرىت يېزىقىدىكى داستانى. دەسلەپتە خەلق ئارىسىدا ئىجاد قىلىنغان. ئەنئەنە بويىچە ئەسەرنىڭ ئاپتورى ۋالمىكى بۇ داستاننى ئاخىرىدا پىشىقلاپ رەتلەپ چىققان بىر شائىر بولۇشى مۇمكىن دەپ قارىلىپ كەلمەكتە. داستاندا قەھرىمان رامانىڭ ھاياتىدىكى ئىش - پائالىيەتلىرىنى بايان قىلىش ئاساسىي مەزمۇن قىلىنغان، ئۇنىڭ خوتۇنى سىتانى لانكادىكى ئالۋاستىلار پادىشاھى راۋانا بۇلاپ كەتكەن. رامانىڭ ئايالىنى قۇتقۇزۇۋېلىش ئۈچۈن لانكا (ھازىرقى سىرىلانكا) غا قىلغان يۈرۈشى ھېكايىنىڭ يۇقىرى پەللىسى ھېسابلىنىدۇ. نەتىجىدە رامام ايمۇنلار پاىدشاھى مىيا ئوشاننى ياردىمىدە راۋانانى ئۆلتۈرۈپ، سىتانى قۇتقۇزۇۋېلىپ، غەلىبە بىلەن ۋەتىنىگە قايتىپ كېلىپ تەختتە ئولتۇرغان. داستان جەمئىي يەتتە قىسىم، كونا نۇسخىسى 24000 مىسرا (ھەر مىسراسى ئىككى بىرلەشمە جۈملە). تەخمىنەن مىلادىدىن ئىلگىرىكى Ⅳ ياكى Ⅲ ئەسىردە شەكىللەنگەن بولۇپ، مىلادى Ⅱ ئەسىرنىڭ ئاخىرلىرىغىچە ھازىرقى شەكلى بارلىققا كەلگەن. بۇ داستاننىڭ ھەجمى <ماخابخاراتا> داستانىنىڭ ئۇزۇنلۇقىغا يەتمىسىمۇ، لېكىن تۈزۈلۈشى ئىنتايىن رەتلىك. داستاندا ئومۇمەن ئارىيانلارنىڭ جەنۇبىي ھىندىستاندا كېڭەيمىچىلىكنى تەرەققىي قىلدۇرۇش جەريانى ئەكس ئەتتۈرۈلگەن، دەپ ھېسابلىنىدۇ. ھېكايىنىڭ مەزمۇنى مول، ۋەقەلىكى جانلىق ۋە مۇرەككەپ بولۇپ، 2000 نەچچە يۈز يىلدىن بۇيان ھىندىستان خەلقى زوق بىلەن ئېغىزدىن - ئېغىزغا كۆچۈرۈپ تارتقان؛ بۇ داستان بىلەن <ماخابخاراتا> داستانى دۇنيا ئەدەبىياتىدىكى داڭلىق ئەسەر ھېسابلىنىدۇ.