مۇختەمىلات

ئەدەبىيات ئاتالغۇلىرى ئاتالغۇلارنىڭ «تۇيۇق» ئىزاھىغا قاراڭ. كلاسسىك ئەدەبىيات سۆزلۈكلىرى ئەرەبچە شېئىرنىڭ بىر خىل شەكلى يەنى سۆزلەرنىڭ شەكىلداشلىقىدىن پايدىلىنىپ، شۇ قاپىيە بويىچە مۇرەببە شەكلىدە يېزىلغان شېئىر، تۇيۇق. مىسال: لەئلىدىن جانىمغا ئوتلار ياقىلۇر، قاشى قەددىمنى جاپادىن ياقىلۇر. مەن ۋاپاسى ۋەھدىدىن شادمەن، ئول ۋاپابىلەنكى قىلماس ياقىلۇر. (ناۋائى) مەنىداش سۆزلۈكلەر شېئرنىڭ ئاھاڭداش سۆز _ ئىبارىلەردىن قاپىيە تۈزۈلگەن بىر تۈرى. مانا تېيىپجان ئېلىيېۋنىڭ تۇيۇقلىرىدىن بىرى: چۆللەردە قالساممۇ ناھاجەت ئات ماڭا، سىڭدى « مەجنۇن » دەپ چىرايلىق ئات ماڭ، قېنى سەن لەيلى، مېنى ئۆلمە دېسەڭ، ئوق قىلىپ كىرپىكلىرىنى ئات ماڭا. ئۇيغۇر تىلى ئۇنۋېرسال سۆزلۈكلەر ئىسىم ئەرەبچە ئەدەبىيات تۇيۇق.