مۇھىتنىڭ بۇلغىنىشى

بىئولوگىيە تەبىئىي مۇھىتتىكى سۇ، ھاۋا، تۇپراق، قاتارلىقلار ئىنسانلارنىڭ ئىشلەپچىقىرىش ۋە تۇرمۇش پائالىيەتلىرى جەريانىدا ھاسىل بولىدىغان خىمىيىلىك ماددىلار، رادىئوئاكتىۋ ماددىلار، كېسەللىك قوزغاتقۇچىلار، شاۋقۇن، ئاۋاز ۋە كېرەكسىز ئىسسىقلىق قاتارلىقلارنىڭ بۇلغىنىشىغا ئۇچراپ ئادەمنىڭ سالامەتلىكىگە زىيان سېلىش، جانلىقلارنىڭ نورمال ھاياتلىق پائالىيىتىگە تەسىر يەتكۈزۈش ھادىسىسى. مەسىلەن، 1952 - يىلى دېكابىردا لوندون ھاۋا بوشلۇقىدا گۈڭگۈرت (Ⅳ) - ئوكسىدى <پاجىئەلىك بۇلۇت> ۋەقەسى تۆت - بەش كۈن داۋاملاشقان. شۇ ۋاقىتتا تۆت مىڭ ئادەم ئىشتىن زەھەرلىنىپ ئۆلگەن، ئۇنىڭىن كېيىنكى ئىككى ئاي ئىچىدە يەنە كەينى - كەينىدىن سەككىز مىڭ ئادەم ئۆلگەن. بۇ بىر پاكىت ھاۋا بۇلغىنىشنىڭ زىيىنى ئېغىر بولىدىغانلىقىنى چۈشەندۈرۈپ بېرىدۇ. يەنە مەسىلەن، 1956 - 1960 - يىللىرى ياپونىيە كيوسيومانىماتا شەھەرلىك خىمىيە سانائەت زاۋۇتى تەركىبىدە سىماب بولغان كېرەكسىز سۇنى چىقارغانلىقتىن، سۇ ۋە بېلىقنىڭ تەركىبىدە سىماب كۆپىيىپ كەتكەن، بۇنىڭ بىلەن بۇ خىل سۇنى ئچىكەن ۋە بېلىقنى يېگەن ئادەملەر سىمابتىن زەھەرلىنىپ مانىماتا كېسەللىكىگە گىرىپتار بولغان. بۇ كېسەلگە گىرىپتار بولغانلارنىڭ قول ۋە پۇتى پالەچ، قۇلىقى ئاڭلىماس، كۆزى كۆرمەس، روھى چېچىلاڭغۇ بولۇپ، غەيرىي نورمال ئازابلىنىدۇ. ھەمدە بۇ كېسەللىك كېيىنكى ئەۋلادقا مىراس بولۇپ قالىدۇ. بۇنىڭدىن بۇلغىنىشنىڭ جانلىقلار ۋە مۇھىتقا بولغان تەسىرى ئىنتايىن ئېغىر بولىدىغانلىقىنى كۆرۈۋېلىشقا بولىدۇ. شۇڭا ئۇنىڭ ئالدىنى ئېلىشقا چوقۇم ئېتىبار بېرىش لازىم.