مەمۇن

دۇنيا تارىخى (786 - 833) ئەرەب ئابباسىيلار سۇلالىسىنىڭ خەلىپىسى (813 - 833) ئەرەب ئابباسىيلار سۇلالىسىنىڭ خەلىپىسى (813 - 833) ھارۇننىڭ ئوغلى. خوراساننىڭ باش ۋالىيىسى بولۇپ، ئىمپېرىيىنىڭ شەرقىي قىسمىنى باشقۇرغان. مىلادى 810 - 813-يىللاردا، ئۇدا ئۈچ يىل ئىچكى ئۇرۇش ئېلىپ بېرىپ، ئۆز ئاكىسى خەلىپە ئامىن (809 - 813-يىللاردا تەختتە تۇرغان) نى مەغلۇپ قىلىپ خەلىپە بولغان. تەختتە تۇرغان مەزگىلىدە ئەزەربەيجاندىكى بابەك قوزغىلىڭىنى باستۇرماقچى بولغان. لېكىن ئەمەلگە ئاشۇرالمىغان. شىئە مەزھىپىدىكىلەرنى ئۆزىگە تارتىش سىياسىتىنى قوللانغان. ئىلىم - پەننى قوغداپ، ئىلىمنى مۇكاپاتلىغان، ۋىزانتىيىگە بېرىپ، گرېتسىيىنىڭ كلاسسىك ئەسەرلىرىنى توپلاشقا ئادەم ئەۋەتكەن ھەمدە گرېتسىيە، پروسسىيە ۋە ھىندىستاننىڭ قەدىمكى ئەسەرلىرىنى تەرجىمە قىلىشقا ئۇيۇشتۇرغان، 830-يىلى باغداتتا كۇتۇپخانا، مۇنەججىملىك ۋە تەھرىرلەش - تەرجىمە قىلىشنى ئۆز ئىچىگە ئالغان. <ئەقىل - پاراسەت يۇرتى> دېگەن ئۇنىۋېرسال ئورگاننى تەسىس قىلغان مۇتازىلچىلارغا ئېتىقات قىلىپ، ئۇنى دۆلەت دىنى دەپ تۇرغۇزغان. كېيىن كىچىك ئاسىيادىكى بىر جەڭدە ئۆلۈپ كەتكەن.