ياپونىيە ئالىملار قورالى

دۇنيا تارىخى ياپونىيىنىڭ ئەڭ ئالىي ئىلىم - پەن ئورگىنى. تەكتى توكيو ئالىملار جەمئىيىتى يۇرتى ۋە ئىمپېرىيە ئالىملار يۇرتى ئىدى. 1879 - يىلى، ياپونىيە فرانسىيە پەنلەر ئاكادېمىيىسىنى تەقىلد قىلىپ، توكيو ئالىملار جەمئىيىتى يۇرتىنى قۇرۇپ چىققان. 1906 - يىلى ئىمپېرىيە ئالىملار يۇرتى دەپ ئۆزگەرتىلگەن. ئىككىنچى دۇنيا ئۇرۇشىدىن كېيىن، 1947 - يىلى ياپونىيە ئالىملار يۇرتى دەپ ئۆزگەرتىلگەن. 1949 - يىلى ياپونىيە ئىلىم - پەن يىغىنىغا قارىغان، 1956 - يىلى ئىلىم - پەن يىغىنىدىن ئايرىلىپ مۇستەقىل بولۇپ، بىۋاستە مەدەنىيەت ۋازارىتىگە قارايدىغان بولغان. 501 ئەزاسى بولۇپ، بۇلارنى ئالىملار يۇرتى تاللاپ بېكىتىپ، ئۆمۈرلۈك ئەزا بولۇپ، ھەر يىلى بەلگىلىك ئىش ھەققى ئالغان. ئىجتىمائىي پەن ۋە تەبىئىي پەن دەپ ئىككى بۆلۈمگە بۆلۈنگەن. ئىجتىمائىي پەن بۆلۈمىدە بىرىنچى تارماق پەن (ئەدەبىيات، پەلسەپە، تارىخ)، ئىككىنچى تارماق پەن (قانۇشۇناسلىق، سىياسىيشۇناسلىق) ۋە ئۈچىنچى تارماق پەن (ئىقتىسادشۇناسلىق، سودا ئىلمى) تەسىس قىلىنغان، تەبىئىي پەن بۆلۈمىدە تۆتىنچى تارماق پەن (فىزىكا)، بەشىنچى تارماق پەن (سانائەت ئىلمى)، ئالتىنچى تارماق پەن (يېزا ئىگىلىك ئىلمى)، يەتتىنچى تارماق پەن (تىبابەتچىلىك، دورىگەرلىك، چىش ئىلمى) تەسىس قىلىنغان، ھەرقايسى پەنلەر تەتقىقاتىنى مۇكاپاتلاش ئۈچۈن، ئالىملار يۇرتى ھەر يىلى ئىلمىي باھالاش ئېلىپ بېرىپ، ئىلىم - پەنگە زور تۆھپە قوشقانلارغا ئالىملار يۇرتى مۇكاپاتى بېرىلگەن. بۇلارنىڭ ئىچىدە ئالاھىدە مۇنەۋۋەر بولغانلارغا پادىشاھ جەمەتى خەير - ئېھسان مۇكاپاتى بەرگەن.