菜茵河

دۇنيادىكى شەھەرلەر رېين دەرياسى غەربىي ياۋروپادىكى بىرىنچى چوڭ دەريا. ئۇ شۋېتسارىيىنىڭ شەرقىي جەنۇبىي قىسمىدىكى ئالىپ تاغلىرىنىڭ شىمالىي ئېتەكلىرىدىن باشلىنىپ، غەربىي شىمالغا قاراپ ئېقىپ لېختىنىشتىن، ئاۋسىترىيە، فرانسىيە، گېرمانىيە، گوللاندىيىلەرنى بېسىپ ئۆتۈپ روتتېردام ئەتراپىدا شىمالىي دېڭىزغا قۇيۇلىدۇ. ئومۇمىي ئۇزۇنلۇقى 1320 كىلومېتىر كېلىدۇ، كۆلۈمى 250 مىڭ كۋادرات كىلومېتىرغا يېتىدۇ. ئۇنىڭ ئارىې، موزېل، مايىن، رور قاتارلىق مۇھىم تارماقلىرى بار. دەريانىڭ يۇقىرى ئېقىمى قار، مۇز سۈيىدىن تەمىنلىنىدۇ، ياز پەسلىدىكى سۈيى ئەڭ كۆپ بولىدۇ، ئوتتۇرا ئېقىمى قار ھەم يامغۇر سۈيى بىلەن تەمىنلىنىدۇ، ئەتىياز پەسلىدە سۈيى كۆپ بولىدۇ، تۆۋەن ئېقىمى يىل بويى يامغۇر سۈيى بىلەن تەمىنلىنىدۇ، كۈز، قىش پەسلىدە سۈيى ئەڭ كۆپ بولىدۇ. دەريانىڭ سۈيى يىل بويى دېگۈدەك مول بلىدۇ. دەريا ئاغزىدىكى يىللىق ئوتتۇرىچە ئېقىم مىقدارى 2500 كۇب مېتىر سېكۇنتقا يېتىدۇ، دېڭىزغا قۇيۇلىدىغان سۇ مىقدارى 79 كۇب كىلومېتىرغا يېتىدۇ. شۋېتسارىيىنىڭ بازىل شەھىرىدىن تارتىپ دېڭىزغا قەدەر بولغان 886 كىلومېتىر لىنىيىسىدە قاتناش قىلىشقا بولىدۇ. دەريانىڭ شۋېتسارىيە، گېرمانىيە، فرانسىيە، گوللاندىيە، بېلگىيە ئۈچۈن قاتناش جەھەتتىكى ئەھمىيىتى ناھايىتى زور. دەريادىن يۆتكىلىدىغان يۈك مىقدارى دۇنيادا بىرىنچى ئورۇندا تۇرىدۇ. رېين دەرياسى قاناللار ئارقىلىق دوناي، سىنا، رونا، مايىن، ئېمىس، ۋېزېر ھەم ئېلبا دەريالىرى بىلەن تۇتاشتۇرۇلۇپ، چوڭ سۇ قاتناش تورىنى شەكىللەندۈرگەن. دەريانىڭ ئوتتۇرا، تۆۋەن ئېقىنلىرىدا سانائەت شەھەرلىرى زىچ جايلاشقان، مۇھىم دەريا پورتلىرىدىن روتتېردام (گوللاندىيە)، دۇيسبۇرگ، كۇلىن، ماينىتس، لىيودتوسخافېن (گېرمانىيە)، ستتراسبۇرگ (فرانسىيە)، بازىل (شۋېتسارىيە) قاتارلىق مۇھىم پورتلار بار. كولىن پورتىغا قەدەر ئوكيان پاراخوتلىرى كېلەلەيدۇ.