بۇغداي

بىئولوگىيە 小麦 xiǎomài باشاقلىقلار ئائىلىسىگە كىرىدىغان بىر يىللىق ياكى ئىككى يىللىق سامان غوللۇق ئۆسۈملۈك. غولىنىڭ ئوتتۇرىسى كاۋاك ياكى تۈۋىدە پورى بولىدۇ، تۈپلىنىدۇ. يۇپۇرمىقى تۆمۈنە شەكىللىك بولىدۇ. مۇرەككەپ باشاقسىمان گۈل رېتىنىڭ ئالدى كەڭ، يان تەرىپى تار بولىدۇ، قىلتىرىقى بولىدۇ ياكى بولمايدۇ؛ كىچىك باشىقى ئىچىدە 3 - 9 دانە كىچىك گۈلى بولىدۇ، يۇقىرى تەرىپىدىكى كىچىك گۈللەر ئادەتتە مېۋە بەرمەيدۇ؛ ئورىغۇچى تەڭگىچىسى جۈپلىشىدۇ، سىرتقى قاسىرىقىدىن قىسقا بولۇپ 5 - 9 تال تومۇر، ئۈستى تەرىپىدە يۇقىرى بولىدۇ، سىرتقى قاسىرىقى قېلىن بولۇپ، ئىچكى قاسىرىقى بىلەن تەڭ ئۇزۇنلۇقتا بولىدۇ. قىرىدا ئازراق قاتتىق تار قانىتى بولىدۇ. بۇغداي دانىسى قاسرىقىدىن ئاسان ئاجرايدۇ. ئۇچىدا تۈكچىلىرى بولىدۇ. بۇغداي پۈتۈن يەر شارىدا كەڭ كۆلەمدە تېرىلىدۇ، شۇنداقلا شىمالىي جۇڭگونىڭ ئاساسلىق ئاشلىق زىرائەتلىرىنىڭ بىرى. بۇغداي ئۇرۇقدىشىدا دېھقانچىلىق زىرائەتلىرىدىن تەخمىنەن يەتتە تۈر بار، بىراق بەزى ئالىملار ئۇلارنى بۇغداينىڭ ئۆزگەرگەن تۈرى دەپ قاراۋاتىدۇ. ئۇنىڭ سورتى ئىنتايىن كۆپ. بۇغداي تەركىبىدە B تۈردىكى ۋىتامىنلار بولغاچقا، ھەزىم قىلدۇرغۇچى ۋە بېرى - بېرى كېسەللىكىنى داۋالاشقا ئىشلىتىلىدۇ. بۇغداي كېپىكىدىن تەم جەۋھىرى ياسىىدۇ ۋە ئۆي ھاۋانلىرى بېقىلىدۇ؛ بۇغداي غولى قەغەز ياساشقا ئىشلىتىلىدۇ. ئۆسۈملۈك 麦子 mài zǐDئۇنىۋېرسال 五谷 wǔ gǔDيېزا ئىگىلىك 小麦 xiǎo màiDئۇنىۋېرسال 小麦 xiǎo màiDئۇنىۋېرسال 半者翔蒲膳尼，半者蒲阁尼，半者蒲善尼 bàn zhě xiáng pú shàn ní ，bàn zhě pú gé ní ，bàn zhě pú shàn ní bàn zhě pú shàn níDئۇنىۋېرسال 普通小麦 pǔ tōng xiǎo mài ئۆلچەم بىرلىكلىرى 麦粒 mài lì بۇغداي - قەدىمكى ئوتتۇرا ئاسىيادا جۈملىدىن ئۇيغۇرلاردا قوللىنىلغان ئەڭ كىچىك ئېغىرلىق ئۆلچەم بىرلىكى. بۇ ئۆلچەم <تارىخى رەشىدى> دە تىلغا ئېلىنىدۇ. تۈركچە <ئوكيانۇس> تا: <بىر بۇغداي 0532.0 گرامغا تەڭ بولىدۇ> دېيىلگەن. ئۇنىۋېرسال (ئى) mài zǐ 麦子 شىنجاڭنىڭ ئۆسۈملۈكلىرى 小麦 xiǎo mài بۇ باشاقلىقلار ئائىلىسىدىكى بىر يىللىق سامان غوللۇق، ئارپا باشقا ئۇرۇقداش ئۆسۈملۈك بولۇپ، غولى تىك ئۆسىدۇ، غولىنىڭ ئوتتۇرىسى كاۋاك، يوپۇرمىقى كەڭ تاسمىسىمان كېلىدۇ؛ دېنى ئېللىپس شەكلىدە بولۇپ، قورساق تەرىپىدە ئېرىقچىسى بولىدۇ. دورىغا بۇ ئۆسۈملۈكنىڭ دېنى ئىشلىتىلىدۇ. بۇ ئۆسۈملۈكنى ياز پەسلىدە يىغىۋېلىپ، خاماندا تېپىپ دېنىنى ئايرىپ تەييارلىنىدۇ. دورىغا ھۆل ھالەتتىمۇ ئىشلىتىلىدۇ. شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونىنىڭ ھەرقايسى جايلىرىدا تېرىپ ئۆستۈرۈلىدۇ. بىرىنچى دەرىجىدە ھۆل ئىسسىق. بەدەننى سەمرىتىش، چىراينى پارقىرىتىش، ماددىلارنى تارقىتىش خۇسۇسىيىتىگە ئىگە. ئەھۋالغا قاراپ مۇۋاپىق مىقداردا ئىشلىتىلىدۇ. بۇغداي ئۇنىنى بادام مېغىزى بىلەن قوشۇپ ئاتلا ئېتىپ ئىستېمال قىلىپ بەرسە، سوزۇلما خاراكتېرلىك يۆتەل، دەم سىقىلىش، ئومۇمىي بەدەن ئاجىزلىقى، داغ ۋە سەپكۈنگە مەنپەئەت قىلىدۇ. 20 گرام بۇغداينى سەككىز گرام چاكاندا يىلتىزى بىلەن بىللە سۇدا قاينىتىپ ئىچىپ بەرسە، ئۆزلۈكىدىن تەرلەش ۋە ئوغرى تەرگە مەنپەئەت قىلىدۇ. بۇغدايدىن 35 گرام، خام ئەگرىسۇنادىن 51 گرام، خام لوڭگۇدىن 20 گرام، ئالقات يىلتىزى پوستىدىن 12 گرام ئېلىپ، سۇدا قاينىتىپ ئىچىپ بەرسە، ئۆپكە سىلى ۋە ئۆزلۈكىدىن تەرلەشكە مەنپەئەت قىلىدۇ. مۇۋاپىق مىقداردىكى بۇغداي ئۇنىنى نەرگىس گۈلى ۋە ھەسەل بىلەن ئارىلاشتۇرۇپ يەرلىك ئورۇنغا چېپىپ بەرسە، تىكەن ۋە ۋاشاق ئوقىنى ( ئوقيا ئوقىنى) چىقىرىپ، پەيلەردىكى ئىششىقلارنى تارقىتىدۇ.