语言

كومپيۇتېر APL语言 yǔ yán LPA تىلىDئۇنىۋېرسال CONTRAN语言 yǔ yán كونتران تىلى؛ CONTRAN تىلى Dئۇنىۋېرسال SIMSCRIPT语言 yǔ yán سسىمسكرىپت تىلى؛ SIMSCRIPT تىلى Dئۇنىۋېرسال ALPHA语言 yǔ yán ئېيدا تىلىDئۇنىۋېرسال EdisonN语言 yǔ yán ئېدىسون ئېن تىلىDئۇنىۋېرسال Eli语言 yǔ yán ئېلى تىلىDئۇنىۋېرسال XPL语言 yǔ yán ئېكس.پى.ئېل تىلىDئۇنىۋېرسال CONTRAN语言 yǔ yán كونتران تىلى؛ CONTRAN تىلى Dپۇل - مۇئامىلە COBOL语言 yǔ yán كوبول تىلىDئۇنىۋېرسال H语言 yǔ yán ئېيچ تىلىDئۇنىۋېرسال AMBIT语言 yǔ yán ئامبىت تىلىDئۇنىۋېرسال Euclid语言 yǔ yán ئېۋكىلد تىلىDئۇنىۋېرسال APT语言 yǔ yán ئېي.پى.تى تىلىDئۇنىۋېرسال ADA语言 yǔ yán ئادا تىلىDئېلېكترون، ئۇچۇر yǔ yán تىل، گەپ، سۆزDئۇنىۋېرسال yǔ yán تىل، گەپ، سۆز Dمائارىپ yǔ yán تىلDكومپيۇتېر، توكچىلىق yǔ yán تىلDئۇنىۋېرسال PL1语言 yǔ yán پى.ئېل.بىر تىلى پسىخولوگىيە تىل تىل تاۋۇشى بىلەن خەت شەكلىنى ماددىي تاشقى پوست قىلش، سۆز - ئىبارىلەرنى قۇرۇلۇش ماتېرىيالى قىلىش، گرامماتىكىنى قۇرۇلما قائىدىسى قىلىش بىلەن تۈزۈلۈپ ئادەتكە ئايلانغان سىستېمىدىن ئىبارەت. تىل ئىنسانلار جەمئيىتىنىڭ پەيدا بولۇشى، تەرەققىي قىلىشى بىلەن پەيدا بولغان ۋە تەرەققىي قىلغان. ئۇ كىشىلەرنىڭ تەپەككۇرى ۋە ئالاقىلشىشىدىكى ئەڭ مۇھىم قورال. تىلغا ئادەتتە تاشقى تىل (ئاغزاكى تىل ۋە يازما تىل) بىلەن ئىچكى تىل كىرىدۇ. تىل سىگنالنىڭ سىگنالى بولۇپ، ئۇ تەپەككۇر ۋە ئالاقىلىشىش قورالى بولۇپلا قالماستىن، ئىنسانلارنىڭ شارائىتقا ماسلىشىش ھەم شارائىتنى ئۆزگەرتىشنىڭمۇ ۋاسىتىسى. شۇنىڭ بىلەن بىللە بالىلارنىڭ ئۆگىنىش ئوبيېكتى بولۇپ، ئۇلارنىڭ ئۆگىنىش جەريانى بىلەن پسىخىك پائالىيىتىگە تەسىر قىلىدۇ: (1) تىل بالىلارنىڭ دۇنيا قارىشىنىڭ «شەكىللىنىشى» دە رول ئوينايدۇ. ئەگەر تىل بولمىسا، ئۇ چاغدا بالىلارنىڭ كۆڭلىدە ئەتراپتىكى دۇنيا پەقەت قالايمىقان، دېفرىنسىيەلەنمىگەن ھالەتتە بولاتتى. تىل يەنە تۇراقسىز ، رەتسىز سەزگۈلەرنى تۇراقلىق، رەتلىك تەسەۋۋۇرغا ئايلاندۇرىدۇ. تىل شەيئىلەرگە ئىسىم قويۇپ، شەيئىلەرنى بىر پۈتۈنلۈك، سىستېمىلىق ۋە تۇرقلىقلىققا ئىگە قىلىدۇ. كىشىلەر تىلغا تايانغاندىلا كۆز ئالدىدىكى شەيئىلەرنى تونۇيدۇ، ھەمدە كۆز ئالدىدا بولمىغان شەيئىلەرنى تەسەۋۋۇر قىلىدۇ. (2) تىل بالىلارنىڭ شەيئىلەر تۇرغان « بوشلۇق» نىڭ ئۆزىنى ئىگىلىشىگە ياردەم بېرىدۇ. شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا بوشلۇق توغرىسىدىكى بىلشىنڭ قۇرۇلمىلىشىشىنى ئىلگىرى سۈرىدۇ. ناۋادا «يىراق، يېقىن، ئوڭ، سول» قاتارلىق سۆزلەر بولمىسا، مەيلى قانداقلا ھەرىكەت بولسۇن ئىگلىگەن بوشلۇق ھامان مۇقىملاشمايدۇ. (3) تىل بالىلارنىڭ شەيئىلەرنى ۋاقىتتىن ھالقىپ بىلىشىگە ياردەم تىل يېزىق ئارقىلىق توپلانغان. كىشىلەرنىڭ تەپەككۇرى تىل ئارقىلىق ۋاقىت چەكلىمسىدىن ھالقىپ ئۆتۈپ ئۆتمۈش توغرىسىدا مۇلاھىزە قىلىدۇ، كېلەچەك توغرىسىدا خىيال قىلىدۇ، ھازىرقىنى ئىگىلەيدۇ. قىسقىسى تىل رىئال دۇنيانى بىلىشتە كام بولسا بولمايدىغان قورال. تىل بىلەن تەپەككۇر زىچ مۇناسىۋەتلىك. تىل مەشىقى تەپەككۇر تەرەققىياتىنى ئىلگىرى سۈرىدۇ ھەم گەۋدىلەندۈردىدۇ. تىلنىڭ توغرىلىقى تەپەككۇرنىڭ روشەنلىكىنى، تىلنىڭ رەتلىكلىكى تەپەككۇرنىڭ پۇختىلىقىنى ۋە تىلنىڭ باغلىنىشلىق بولۇشى تەپەككۇرنىڭ لوگىكىلىقلىقىنى. تىلنىڭ كۆپ خىللىقلىقى تەپەككۇرنىڭ بايلىقىنى گەۋدىلەندۈرىدۇ. بۇنىڭ ئەكسىچە، تەپەككۇرنىڭ ئۈزلۈكسىز تەرەققىي قىلىشىمۇ تىلنىڭ ئۈزلۈكسىز تەرەققىي قىلىشىنى ئىلگىرى سۈرىدۇ.