ئاپوليۇس

دۇنيا تارىخى (تەخمىنەن 123 - 180) قەدىمكى رىم يازغۇچىسى ۋەپەيلاسوپى. شىمالىي ئافرىقىدىكى مادائۇرا شەھىرىدە ئەمەلدار ئائىلىسىدە تۇغۇلغان. دەسلەپتە كارفاگېندا ئوقۇغان، كېيىن ئافىناغا بېرىپ ئەپلاتون پەلسەپىسى ۋە ئىستىلىستىكىسىنى تەتقىق قىلغان، ئىتالىيە (رىم)، يۇنان، مىسىر قاتارلىق جايلارنى ساياھەت قىلىپ، مەلۇم سىرلىق مۆجىزىلەرنى ئىزدىگەن. باي تۇل ئايال پۇدېنىتىللا بىلەن توي قىلغان، ئايالنىڭ مىراسخورى تەرىپىدىن سېھىر ئىشلىتىپ مۇھەببەتنى قولغا كەلتۈرگەن دەپ ئەرز قىلىنغان، شۇڭا ئۇ «ئاقلاش سۆزى» نى يېزىپ سوتتا ئۆزىنى ئاقلاپ غەلىبە قىلغان. ئاساسلىق ئەسىرى «شەكىل ئۆزگىرىش خاتىرىسى» («ئالتۇن ئېشەك» دەپمۇ ئاتىلىدۇ. 11 توم) ئۇستىلىق بىلەن يېزىلغان، تەسەۋۋۇر قىلىش كۈچى مول ئەپسانە شەكىلدىكى رومان بولۇپ، رىم ئىمپېرىيىسىدىكى ناچار ئىجتىمائىي ئادەتلەرنى مەسخىرە قىلغان؛ روماننىڭ ئىچىگە قىستۇرۇلغان يوپتىر بىلەن پىسىسنىڭ مۇھەببىتى ھەققىدىكى كىشىنى مەھلىيا قىلىدىغان ھېكايە (تۆتىنچى، بەشىنچى، ئالتىنچى توملىرى) ⅩⅦ ئەسىردە ئۆتكەن فرانسىيە يازغۇچىسى لافوتتائىن (1621 -1695) غا خېلى تەسىر كۆرسەتكەن. پەلسەپە ئەسەرلىرىدىن <ئەپلاتون پەلسەپىسى توغرىسىدا> قاتارلىقلار بولۇپ، ئۇنىڭدا ئەپلاتوننىڭ ئىدېئالىزمىنى تونۇشتۇرۇپ ۋە ئۇنى قەدىرلەپ، ئۇنىڭغا ئائىت بەزى ماتېرىياللارنى ساقلاپ قالغان.