铁器时代

ئۇنىۋېرسال tiě qì shí dài تۆمۈر قوراللار دەۋرى، تۆمۈر ئەسىرى دۇنيا تارىخى تۆمۈر قوراللار دەۋرى ئارخېئولوگىيىدە برونزا دەۋرىدىن كېيىنكى دەۋر. بۇنىڭدىن ئىلگىرى، ئايرىم جايلاردا مېتېئورىت تۆمۈر ياكى يۇمشاق تۆمۈر بىلەن زىننەت بۇيۇملىرى ۋە قىلىچ، خەنجەر ياسالغان، لېكىن ئۇ ئومۇميۈزلۈك قوللىنىلمىغان. ئۇ چاغدا كىشىلەر تۆمۈر تاۋلاپ ۋە تۆمۈر قوراللارنى ياساپ، ئۇنى ئىشلەپچىقىرىش قورالى قىلالايدىغان بولغان. تۆمۈر كانلىرىنىڭ كەڭرى بولۇشى، تۆمۈرنىڭ قاتتىقلىغى ۋە چىداملىقى يۇقىرىراق، ئىستېمالچانلىقى كۈچلۈك بولغانلىقى ئۈچۈن، تۆمۈر قورالنىڭ مەيدانغا كېلىشى ئاخىرقى ھېسابتا تاش قورالنى بىكار قىلغان ھەم ئىشلەپچىقىرىش كۈچلىرىنىڭ تەرەققىياتىنى ئىلگىرى سۈرگەن. دۇنيا بويىچە ھەممىدىن بۇرۇن تۆمۈر قورال ياسىغىنى خىتت پادىشاھلىقى، ئۇ دەۋر تەخمىنەن مىلادىدىن 1400 يىل ئىلگىرىكى دەۋرگە توغرا كېلىدۇ، بەزى جايلاردا تۆمۈر قورال دەۋرى بولمىغان.