生物圈

بىئولوگىيە بىئوسفېرا يەر شارىدىكى جانلىقلار ياشايدىغان ماكان، يەنى يەر شارىنىڭ ھاياتلىق بولغان قىسمى. جانلىقلارنىڭ تارقىلىش دائىرىسىگە ئاساسلانغاندا، بىئوسفېرانىڭ يۇقىرى چېكى دېڭىز يۈزىدىن ئون كىلومېتر ئېگىزلىكتە، تۆۋەن چېكى دېڭىز يۈزىدىن 21 كىلومېتر چوڭقۇرلۇققىچە بارىدۇ. ئومۇمەن، جانلىقلار ھايات كەچۈرەلەيدىغان ئورۇنلارنڭ ھەممىسى بىئوسفېرا دائىرىسىگە كىرىدۇ. جانلىقلار ئۆزلىرى ماكانلاشقان مۇھىت شارائىتقا ئۇزۇن يىللىق تەدرىجىي تەرەققىيات جەريانىدا ماسلىشىدۇ. مۇھىتتىكى ھەر خىل فىزىكىلىق ئامىللار جانلىقلارغا زور تەسىر كۆرسىتىدۇ. جانلىقلار يەر شارىدىكى ماددىلارنىڭ بىر قىسىمى بولۇپ، ئۇ مۇھىتتىن پەيدا ئېنېرگىيە قوبۇل قىلىش بىلەن بىر ۋاقىتتا يەنە مۇھىتقا ماددا ۋە ئېنېرگىيە چىقىرىدۇ. ئورگانىزم مۇھىتقا چىقارغان ماددا ۋە جانلىقلارنىڭ ئۆلۈكى پارچىلىنىپ نىئورگانىڭ ماددىلارغا ئايلىنىپ يەنە مۇھىتقا قايتىدۇ ھەمدە يېڭى ھاياتلىق ئۈچۈن ئىشلىتىلىدۇ. يەر شارىدا ھاياتلىق پەيدا بولغاندىن باشلاپ، ھاياتلىق بىلەن مۇھىت ئوتتۇرىسىدا بىر خىل ماددا ۋە ئېنېرگىيە ئالماشتۇرۇدىغان ئايلىنىش دەۋرىيلىكى ساقلانماقتا. ئىنسانلارمۇ باشقا جانلىقلارغا ئوخشاش بىئوسفېرانىڭ بىر ئەزاسى. ئىنسانلار بىئوسفېراغا تايىنىپ ياشاش بىلەن بىر ۋاقىتتا، يەنە بىئوسفېراغا يارغانسېرى زور تەسىر كۆرسەتمەكتە. ئۆسۈملۈك shēng wù quān بىئوسفېرا، ئېكوسفېراDنىفىت ئايرىش shēng wù quān بىئوسىفراDتەبىئىي جۇغراپىيە shēng wù quān بىئوسفېراDتېببىي shēng wù quān بىئوسفېرا، جانلىقلار دۇنياسى قەۋىتىDدېھقانچىلىق shēng wù quān جانلىقلار چەمبىرىكىDجۇغراپىيە shēng wù quān بىئوسفېراDئۇنىۋېرسال shēng wù quān بىئوسفېراDئېلېكترون، ئۇچۇر shēng wù quān بىئوسفېراDئۇنىۋېرسال shēng wù quān بىئوسفېرا Dئۇنىۋېرسال shēng wù quān بىئوسفېرا Dئۇنىۋېرسال shēng wù quān بىئوسفېرا