رامان

ئەرلەر ئىسىملىرى 热曼 rè màn

拉曼〈巴基〉 lā màn 〈bā jī 〉

拉曼 lā màn (1888 - 1970) ھىندىسان فىزىك. مادراستا ئوقۇتقۇچى ئائىلىسىدە تۇغۇلغان. مادراس ئىنىستىتۇتىدا ئوقۇپ، ماگىستىرلىق ئىلمىي ئۇنۋانىغا ئېرىشكەن. ئوقۇغۇچىلىق دەۋرىدە ئوپتىكا ۋە ئاكوستىكا ئىلمىغا قىزىققان، 1906-يىلى <يورۇقلۇق دەستىسىنىڭ چېچىلىشى توغرىسىدا> دېگەن ماقالىسىنى ئېلان قىلغان. ئوقۇش پۈتتۈرگەندىن كېيىن ھۆكۈمەت ئورگانلىرىدا ئۇزاق ۋاقىت لاۋازىمەتچى بولغان بولسىمۇ، لېكىن ئوپتىكا ۋە ئاكوستىكا ئىلمىنى تەتقىق قىلىش جەھەتتە زور ئىلگىرىلەشنى قولغا كەلتۈرگەن. ئايرىم - ئايرىم ھالدا كېسېن تەتقىقات مۇكاپاتىغا (1912) ۋە ۋودبوئېن تەتقىقات مۇكاپاتىغا (1913) ئىگە بولغان. ئىلگىرى - كېيىن بولۇپ مادراس ئىنىستىتۇتى، كالكوتتا ئۇنىۋېرسىتېتى، لاھور ئۇنىۋېرسىتېتى، پاتنا ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ پروفېسسورى بولغان. <ھىندىستان فىزىكا ئىلمىي ژۇرنىلى> نى تەسىس قىلىشقا قاتناشقان. 1924-يىلى ئەنگلاىيە ئاقسۆڭەكلىك ئۇنۋانىغا ئىگگ بولغان. 1920-يىلدىن باشلاپ يورۇقلۇق چېچىلىشىنىڭ تەجرىبە تەتقىقاتى بىلەن شۇغۇللانغان. 192-يىلى <بىر خىل يېڭى رادىئاتسىيە> دېگەن ماقالىسىدە چېچىلغان يورۇقلۇقتا يېڭى تۈرلۈك دولقۇن ئوزۇنلۇق تەركىبى بولىدۇ، ئۇنىڭ بىلەن چېچىلغان ماددىنىڭ تۈزۈلۈشى زىچ مۇناسىۋەتلىك بولىدۇ دېگەننى ئالدى بىلەن ئوتتۇرىغا قويغان. بۇ ھادىسە كېيىن <رامان ئېففېكتى> دەپ ئاتالغان. ئۇنىڭ بۇ كەشپىياتى 1930-يىلى نوبېل فىزىكا مۇكاپاتىغا ئېرىشكەن. كېيىن بېنگال تەتقىقات ئورنىنىڭ بالشىقى، ھىندىستان پەنلەر ئاكادېمىيىسىنىڭ مۇدىرى ۋە رامان تەتقىقات ئورنىنىڭ باشلىقى قاتارلىق ۋەىزىپىلەرگە تەيىنلەنگەن.