قىران

چاغاتاي دەۋرى ئۇيغۇر سۆزلۈكلىرى يېقىنلىشىشى، بىرلىشىش؛ ئىككى سەييارە يۇلتۇزرنىڭ بىر بۇرجىدا توقۇنۇشى: كۆزلەرىڭ ئەژدەردۇر باقما ھەر سارى، بارچەنى ئەيلەر قىرانبىر باقشىڭ. ئا. نىزارى. كلاسسىك ئەدەبىيات سۆزلۈكلىرى يېقىنلاشماق، بىرلەشمەك. ئۆلچەم بىرلىكلىرى قىران - ئەسلى مەنىسى جۈپلىشىش، قوشۇلۇش دېگەن سۆز (ئىمىن تۇرسۇن: <نۇرۇزنامە>، شىنجاڭ ياشىلار - ئۆسمۈرلەر نەشرىياتى، 43 - بەت) ھازىرقى ئىستېمالدا قىران چۈشەنچىسى ئىككى خىل، بىر خىلى بويىچە قىران 25 يىلغا تەڭ. يەنى بىر ئەسىرنىڭ تۆتتىن بىرىگە تەڭ. ئادەتتە كىشىلەرنى <قىرانىغا يەتتى> دېگەنلىك 25 ياشقا تولدى، جۈپلىشىش - نىكاھلىنىش مۇددىتىگە يەتتى دېگەن مەنىنى بىلدۈرىدۇ. يەنە بىر خىل چۈشەنچە بويىچە قىران - تەخمىنەن 30 يىلغا تەڭ بولۇپ، بىر ئەسىرنىڭ ئۈچتىن بىرى نەزەردە تۇتۇلىدۇ. ئۇيغۇر تىلى ئۇنۋېرسال سۆزلۈكلەر سۈپەت ئۆسۈپ يېتىلگەن؛ كۈچ - قۇۋۋەتتە ۋايىغا، كامالەتكە يەتكەن. قىران يىگىت. باتۇر، جەسۇر. قىران قۇشى. ئۇيغۇر كىشى ئىسىملىرى ئەرلەرگە خاس ئىسىم ۋايىغا يەتكەن، پىشقان. ئۇيغۇر كىشى ئىسىملىرى ئەرلەرگە خاس ئىسىم ئەرەبچە قىرانلىق، يىگىتلىك