Uyghur←Chineseئاساسىي لۇغەت
پىنگۋىن
دائىرە: بىئولوگىيە企鹅
qǐé
قۇشلار سىنىپىنىڭ پىنگۋىنلار ئومۇمىي ئەترىتى، پىنگۋىنلار ئائىلىسىگە كىرىدۇ. ئۇ سۇغا چۆكۈپ ياشاشقا ماسلاشقان ئوتتۇرا چوڭ تىپتىكى قۇش. تېنىنىڭ ئۇزۇنلۇقى تەخمىنەن 65 سانتىمېتىر، ئۇششاق قاسىراقسىمان پەيلىرى بولۇپ، بەدەن سىرتىغا تەكشى تارقالغان، دۈمبە پەيلىرى قارا، قورساق قىسمى ئاق ھەمدە توغرىسىغا 1 - 2 قارا سىزىقى بولىدۇ. تېرە ئاستىدىكى ياغلىرى قېلىن. تۆش سۆڭىكىدە تەرەققىي قىلغان تاج ئۆسۈكچىسى بار. سۆڭەكلىرى ئېغىر، ھاۋا يوق. ئىككى قانىتى پالاقسىمان بولۇپ، ئۈزۈشكە ماسلاشقان، قۇيرۇقى قىسقا، پۇتى قىسقا ھەمدە گەۋدىسىنىڭ ئارقا تەرىپىگە سىلجىغان. بارماقلىرى ئارىلىقىدا پەردىلىرى بار، سۇ ئۈزۈش سۈرئىتى تېز بولۇپ، سائىتىگە 63 كىلومېتىر ئۈزەلەيدۇ. مۇز - قارلاردا ماڭغاندا گەۋدىسىنى تىك تۇتۇپ ماڭىدۇ. ماڭغاندا دەلدەڭشىپ ماڭسىمۇ، لېكىن مەلۇم بىر خىل ۋەھىمىنى سەزگەندە دەرھال قورساق قىسمىنى قار - مۇزغا چاپلاپ ئىككى قانىتى بىلەن قارنى ئارقىغا تېز - تېز تۈرتىدۇ ۋە كەينى پۇتىنى پورشىننىڭ يىغىلىپ سوزۇلغىنىدەك ھەرىكەتلەندۈرۈپ تېيىلىش سۈرئىتىنى سائىتىگە 30 كىلومېتىرغا يەتكۈزدىۇ. ئۇ جەنۇبىي قۇتۇپ (ئانتاركتىكا) نىڭ چەت رايونلىرىغا تارقالغان بولۇپ، مۇزلۇقنىڭ ئەڭ يىراق جايلىرىغىچە يېتىپ بارغان ئومۇرتقىلىق ھايۋان ھېسابلىنىدۇ. ئۇلار چوڭ توپ بولۇشۇپ چوڭقۇرلۇقلاردا ئۇۋا ياساپ ياشايدۇ. بېلىق بىلەن ئوزۇقلىنىدۇ، چىشىسى ھەر قېتىمدا بىر تۇخۇم تۇغىدۇ، تۇخۇمنى ئەركىكى پۇتىنىڭ ئۈستىگە قويۇپ قورساق قىسمىدىن تۆۋەنگە ساڭگىلاپ چۈشكەن تېرە پۈرمىسى ھەم پەيلىرى بىلەن يېپىۋېلىپ (تەخمىنەن 50 كۈنى) بېسىپ ياتىدۇ. ئەركىكى تۇخۇم بېسىش مەزگىلىدە ئوزۇقلانمايدۇ، مايلىرىنى سەرپ قىلىشقا تايىنىپ جان ساقلايدۇ، بالىسىنى بولسا، چىشىسى بىرلىشىپ ئاسراپ باقىدۇ. پىنگۋىنلار قۇشلارنىڭ كۆچۈشىنى تەتقىق قىلىشنىڭ مۇھىم ئوبيېكتى، شۇنداقلا بىئونىكا ئالىملىرىنىڭ تەتقىقات ئوبيېكتى ھېسابلىنىدۇ. پىنگۋىننىڭ سوغۇققا چىداملىقلىقى، ئاچلىققا بەرداشلىق بېرىش مېخانىزمى (تۆت ئاي داۋاملىشالايدۇ)، كۆچۈپ يۈرۈشى، ئەسلىدىكى جۈپتىنى تونۇشى، بالىلىرىنى بېقىشى، چۆكۈپ ئۈزۈشى، تېيىلىش مېخانىزمى قاتارلىقلارنىڭ ھەممىسى كىشىلەرنى چوڭقۇر قىزىقتۇرماقتا.
دائىرە: ئۇنىۋېرسال(ئى)
qǐ é
企鹅
دائىرە: ئۇنىۋېرسال企鹅
qǐ é
ئىختىساسلىق
دائىرە: خەنزۇچە-ئۇيغۇرچە ئىشارە تىلىھايۋانات ۋە ئۆسۈملۈكلەر
ھايۋاناتلار
(1) ئىككى قولنى تۈز چىقىرىپ، بارماقلىرى ئۇچىنى ئالدىغا قارىتىدۇ ۋە ئالىقانلىرىنى تۆۋەنگە قارىتىپ، بەلنىڭ ئىككى يېنىدا تۇتىدۇ، ئاندىن نۆۋەتلەشتۈرۈپ تۆۋەنگە باسىدۇ، بەدەننى بۇنىڭغا ماس ھالدا ئوڭ - سولغا تەۋرىتىپ پىنگىۋىننىڭ مېڭىشىغا ئوخشىتىدۇ.
企鹅
qǐ é
بۇ خەت ھەققىدە
بۇ ئۇيغۇرچە–خەنزۇچە لۇغەت خېتى.
بۇ تەرجىمە Lughet توپلىمىدىكى ئاساسىي لۇغەت دىن ئېلىندى.
بۇ سۆز Lughet توپلىمىدىكى باشقا مەنبەلەردىمۇ ئۇچرايدۇ — تۆۋەندىكى تىزىملىكنى كۆرۈڭ.