پلېخانوۋ

دۇنيا تارىخى 普列不汉诺夫 pǔ liè bú hàn nuò fū (1856 - 1918)، روسىيىنىڭ ئەڭ بالدۇرقى ماركسىزمچىلىلىرىنىڭ بىرى، ئىككىنچى ئىنتېرناتسىئونالنىڭ ئەربابى ۋە نەزەرىيىچىسى، كېيىن مىنشېۋېكلار ۋە ئىككىنچى ئىنتېرناتسىئونال ئاغمىچىلىرىنىڭ كاتىباشلىرىدىن بىرى بولۇپ قالغان. ئۇششاق ئاقسۆڭەك ئائىلىسىدە تۇغۇلغان. 1873-يىلى كونستانتىنوۋ ھەربىي مەكتىپىگە كىرگەن، ئىككىنچى يىلى پېتېربۇرگ كانچىلىق ئىنستىتۇتىغا يۆتكىلىپ ئوقۇغان. 1875-يىلى نارودنىكلار ۋە پېتېربۇرگ ئىشچىلىرى بىلەن بىرلىكتە ئىنقىلابىي پائالىيەتلەرگە قاتناشقان. 1876-يىلى ئوقۇشتىن توختاشقا مەجبۇر بولغان. شۇ يىلى 12-ئايدا پېتېربۇرگ قازان چېركاۋسى مەيدانىدىكى بىرىنچى قېتىملىق ئاممىۋى نامايىشقا رەھبەرلىك قىلىپ، كەسپىي ئىنقىلابچىغا ئايلانغان ھەمدە نارودنىكلارنىڭ <ئاسىيلار> گۇرۇپىسىغاق اتنىشىپ، <خەلق ئارىسىغا بېرىش> ھەرىكىتىگە ئاتلانغان. 1878-يىلى <يەر ۋە ئەركىنلىك> نىڭ تەھرىرى بولغان. ئىككىنچى يىلى نارودنىكلا <خەلق ئىرادىسى پارتىيىسى> بىلەن <قارا يەرنى قايتىدىن تەقسىم قىلىش پارتىيىسى> گە پارچىلانغاندا، كېيىنكىسىنىڭ يولباشچىسىغا ئايلانغان. 1880-يىلىدىن باشلاپ شۋېتسارىيىنىڭ جەنۋە شەھىرىدە 37 يىل مۇھاجىر بولۇپ تۇرغان. شۋېتسارىيىدە ماركسىزم نەزەرىيىسىنى تەتقىق قىلغان؛ ئېنگېلس بىلەن ئالاقە ئورناتقان؛ غەربىي ياۋروپا ئشچىلار ھەرىكىتى بىلەن تونۇشقان؛ نارودنىكلىقنى تەدرىجىي تاشلاپ، ماركسىزمنىڭ تەشۋىقاتچىسىغا ئايلانغان. 1883-يىلى روسىيىدىكى تۇنجى ماركسىزملىق تەشكىلات <ئەمگەكنى ئازاد قىلىش جەمئىيىتى> نى قۇرۇشقا قاتنىشىپ، نارودنىكلارنىڭ خاتا نۇقتىئىنەزەرلىرىنى تەنقىد قىلغان. 1889-يىلى 7-ئايدا روسىيە ۋەكىللەر ئۆمىكىنى تەشكىللەپ، ئىككىنچى ئىنتېرناتسىئونالنىڭ قۇرۇلۇش يىغىنىغا قاتناشقان، 1900 - 1903 - يىللاردا لېنىن بىلەن بىرلىكتە <ئىسكرا> ۋە <تاڭ نۇرى> ژۇرنلىغا رەھبەرلىك قىلغان، بۇ جەرياندا لېنىن بىلەن ئۇنىڭ ئارىسىدا بىر قانچە قېتىم ئېغىر ئىختىلاپ يۈز بەرگەن. 1903-يىلى روسىيە سوتسىيال - دېموكراتىك ئىشچىلار پارتىيىسىنڭ ئىككىنچى قۇرتۇلتىيىدىن كېيىن، سىياسىي جەھەتتە كۈنسايىن ئوڭچىللىشىپ، ئاخىرى چۈشكۈنلىشىپ مىنشېۋىككە ئايلىنىپ كەتكەن. 5190-يىلقى روسىيە ئىنقىلابىدىن، ئەركىن بۇرژۇئازىيە مەيدانىدا تۇرۇپ دېكابر قوراللىق قوزغىلىڭىنى ئەيىبلىگەن. بىرىنچى دۇنيا ئۇرۇشى مەزەىلىدە سوتسىيال شوۋېنىزمچاىغا ئايلانغان. 1917-يىلى فېۋرال ئىنقىلابىدىن كېيىن دۆلىتىگە قايتىپ كەلگەن ۋە روسىيىنىڭ ئىقتىسادىي قالاق دېگەننى باھانە قىلىپ، ئۆكتەبر سوتسىيالىستىك ئىنقىلابىغا قارشى تۇرغان. 1918-يىلى فىنلاندىيىدە ۋاپات بولغان. ئۇنىڭ <سوتسىيالىزم ۋە سىياسىي كۈرەش>، <بىزنىڭ ئىختىلاپلىرىمىز>، <بىر مەنبەلىك تارىخى قاراشنىڭ تەرەققىياتى مەسىلىسى ھەققىدە>، <سەنئەت توغرىسىدا> (يەنە بىر نامى <ئادرېسسىزخەت>) قاتارلىق ئەسەرلىرى بار. ئۆلگەندن كېيىن ئۇنىڭ ئەسەرلىرى <پلېخانوۋ ئەسەرلىرى> ۋە باشقا كۆپ خىل مەخسۇس توپلاملىرى نەشر قىلىنغا. لېنىن ئۇنىڭ 1883 - 1903-يىللاردا يازغان ئەسەرلىرىنى <پۈتكۈل خەلقئارادىكى ماركسىزملىق ھۆججەتلەر ئىچىدە ئەڭ مۇنەۋۋەر ئەسەرلەردۇر> دەپ تەرىپلىگەن.