ناپولېئون

ناپولېئون (بىر خىل پېچىنە) 法式奶油糕点 fǎ shì nǎi yóu gāo diǎnDدۇنيا يەر - جاي ناملىرى 拿破仑 ná pò lún

拿破仑一世 ná pò lún yí shì (1769 - 1821) يەنى ناپولېئون بوناپارت. فرانسىيە بىرىنچى ئىمپېرىيىسىنىڭ كورۇلى (1804 - 1814، 1815) كورسىكا ئارىلىدىكى ۋەيران بولغان كىچىك ئاقسۆڭەك ئائىلىسىدە تۇغۇلغان. 1779-يلى ارانسىيە ھەربىي مەكتىپىدە ئوقۇغان. 1785-يىلى زەمبىرەكچىلەر قىسىمىنىڭ ئوفىتسېرى بولغان. بۈيۈك ئىنقىلاب مەزگىلىدە بىر مەھەل ياكوبىنچىلارغا يېقىنلاشقان. 1793-يىلى قىتتا تولۇن جېڭىدە ئۆز ماھارىتىنى كۆرسىتىپ، برىگادېر گېنېراللىقىغا كۆتۈرۈلگەن. 1794-يىلى تومۇز ئېيى سىياسىي ئۆزگىرىشىدىن كېيىن قىسقا ۋاقىت قاماققا ئېلىنغان. 1795-يىلى كۈزدە مۇنارخىستلاr پارتىيىسىنىڭ ئۈزۈم پىشىقى ئېيىنىڭ 13-كۈنىدىكى توپىلاڭىنى باستۇرۇشقا قوماندانلىق قىلغان، ئاندىن كېيىن ئىچكى مۇداپىئە ئارمىيىسىنىڭ قوماندانى بولغان. 1796-يىلى ئەتىيازادا ئىتالىيە يۆنىلىش ئارمىيىسىنىڭ قوماندانى بولغان، ئىككىنچى يىلى 10-ئايدا ئاۋسترىيىنى <كامپوفورمىئو سۈلھ شەرتنامىسى> نى ئىمزالاشقا مەجبۇر قىلغان. 1798 - 1799-يىلىرى مىسىر ۋە سۈرىيىگە يۈرۈش قىلغان. 1799-يىلىنىڭ ئاخرىدا فرانسىيىگە قايتىپ كەلگەندىن كېيىن، تۇمانلىق ئاينىڭ 18-كۈنىدىكى سىياسىي ئۆزگىرىشنى قوزغاپ، تەپتىش ھۆكۈمىتىنى ئاغدۇرۇپ تاشلىغان. كېيىن ئىجرائىيە ھۆكۈمەت قۇرۇپ، ئۆزى تۇنجى ھاكىمىيەت يۈرگۈزۈچى بولغان. 1800-يىلى 6-ئايدا مارېنگودا ئاۋسترىيە ئارمىيىسىنى مەغلۇپ قىلغان، ئىككىنچى يىلى 2-ئايدا فرانسىيە، ئاۋسترىيە <لونېۋىللې سۈلھ شەرتنامىسى> ئىمزالىغان. 1802-يىلى 3-ئايدا، ئەنگلاىيە بىلەن <ئامېن سۈلھ شەرتنامىسى> نى ئىمزالىغان. شۇ يىلى 8-ئايدا ئۆمۈرۋايەت ھاكىمىيەت يۈرگۈزگۈچى قىلىپ تەيىنلەنگەن. 1804-يىل 5-ئاينىڭ 18-كۈنى ئىمپېرىيە تۈزۈمىنى ئورنىتىپ، ئۆزىنى ناپولېئون Ⅰ دەپ ئاتىغان. 1805-يىلى 10-ئاي ۋە 12-ئايدا كەينى - كەينىدىن ئۇلم ۋە ئوستېرلىس جېڭىنىڭ غەلىبىسىنى قولغا كەلتۈرگەن، 11-ئاينىڭ 26-كۈنى ئاۋسترىيە بىلەن <پرېيىسبۇرگ سۈلھ شەرتنامىسى> نى ئىمزالىغان. ياندۇرۇقى يىلى گوللاندىيىنى ئىشغال قىلىپ، 10-ئايدا يېنادا پرۇسسىيىنى مەغلۇپ قىلىپ، بېرلىن پەرمانىنى ئېلان قىلىپ، ئەنگلىيىنى چوڭ قۇرۇقلۇق قامال قىلىش سىستېمىسى ئارقىلىق تۇنجۇقتۇرماقچى بولغان. 1807-يىلى ئېيلياۋ، فريېدلانددا روسىيە ئارمىيىسىنى مەغلۇپ قىلىپ، 7-ئايدا <تىرسىت سۈلھ شەرتنامىسى> نى ئىمزالاپ، روسىيىنى ۋاقتىنچە چوڭ قۇرۇقلۇق قامال قىلىش سىستېمىسىغا كىرىشكە مەجبۇر قىلغان. 1808-يىلىدىن باشلاپ ئىسپانىيىگە بېسىپ كىرگەن. بۇ چاغدا ئىمپېرىيە راسا روناق تاپقان، ناپولېئون ئىتالىيە كورۇللىقىنى قوشۇمچە ئۆتىگەن. 1808 - 1814-يىللىرى ئىسپانىيىگە بېسىپ كىرگەن يېرىم ئارال ئۇرۇشىدا ئارقا - ئارقىدىن مەغلۇپ بولغان. 8121-يىلى روسىيىگە بېسىپ كىرىپ پاجىئەلىك مەغلۇبىيەتكە ئۇچرىغان. 1813-يىلى 10-ئايدا لېيپسىگ جېڭىدە فرانسىيە ئارمىيىسى يەنە مەغلۇبىيەتكە ئۇچرىغان. ئىككىنچى يىلى 3-ئاينىڭ 30-كۈنى ئالتىنچى قېتىملىق فرانسىيىگە قارشى ئىتتىپاق بىرلەشمە ئارمىيىسى پارىژغا كىرگەن. ناپولېئون 4-ئايدا بىرىنچى قېتىم تەختتىن چۈشۈپ، ئېلبا ئارىلىغا سۈرەۈن قىلىنغان. 1815-يىلى 3-ئايدا پارىژغا قايتىپ بېرىپ، يۈز كۈنلۈك خاندانلىقنى تىكلىگەن. 6-ئاينىڭ 18-كۈنى ۋاتېرلوئودا يەتتىنچى قېتىملىق فرانسىيىگە قارشى ئىتتىپاق بىرلەشمە ئارمىيىسى تەرىپىدىن مەغلۇپ قىلىنغان، 6-ئاينىڭ 22-كۈنى ئىچكىنى قېتىم تەختتىن چۈشۈپ، سېن ھېلېنا ئارىلىغا سۈرگۈن قىلىنغان. ئۆمرىنىڭ ئاخىرىدا ئەسلىەم سۆزلەپ قالدۇرغان. كېيىن ناپولېئوننىڭ تۈرلۈك خەت - چە، ھۆججەتلەر توپلىمى چىقىرىلغان، ئۇنىڭ ئىچىدە <ناپولېئون Ⅰ خەت - چەكلەر توپلىمى> (32 توم) غا كىرگۈزۈلگىنى ھەممىدىن كۆپ. ئۇنىڭدىن باشقا سېن ھېلېنا ئەسلىمىلىرىنىڭ ھەر خىل نەشرى دۇنياغا تارقالغان.