مېتابولىزم

بىئولوگىيە 新陈代谢 xīnchéndàixiè جانلىقلار تېنىنىڭ ئۆسۈپ يېتىلىش، كۆپىيىش، ھەرىكەت قىلىش قاتارلىقلار ھاياتلىق ھەرىكەتلىرىنى داۋاملاشتۇرۇش جەريانىدىكى خىمىيىلىك ئۆزگىرىشننڭ ئومۇمىي ئاتىلىشى، شۇنداقلا ھاياتلىقنىڭ ئاساسلىق ئالاھىدىلىكىرىنىڭ بىرى. ئۇ ئۆز - ئارا قارىمۇ قارشى ھەمدە بىر - بىرىنى شەرت قىلىدىغان، بىرلىكتە مەۋجۇت بولۇپ تۇرىدىغان ئىككى جەرياندىن تۈزۈلىدۇ. جانلىقلار تېنىنىڭ سىرتقى مۇھىتتىن قوبۇل قىلغان ئوزۇقلۇقنى ئۆز تەركىبىنى تۈزگۈچى مادددىغا ئايلاندۇرۇپ ئېنېرگىيىنى زاپاس ساقلايدىغان جەريان ئاسسىمىلىياتسىيە (بىرىكتۈرۈش مېتابولىزمى) دەپ ئاتىلىدۇ. ئۆز تېىنىنى تۈزگۈچى ماددىلارنى پارچىلاپ ئېنېرگىيە قويۇپ بېرىش ئارقىلىق، ھەر خىل ھاياتلىق پائالىيەتلىرىنى ئېنېرگىيە بىلەن تەمىنلەيدىغان، ھەمدە ئەڭ ئاخىرقى مەھسۇلاتنى تەن سىرتىغا چىقىرىدىغان جەريان دىسسىمىلىياتسىيە (پارچىلاش مېتابولىزمى) دەپ ئاتىلىدۇ. جانلىقلار تېنى مېتابولىزم ئارقىلىق مۇھىت بىلەن ئۈزلۈكسىز تۈردە، ماددا ۋە ئېنېرگىيە ئالماشتۇرۇپ تۇرىدۇ. ئۇنىڭ يۆنىلىشى ۋە سۈرئىتى ھەر خىل ئامىللارنىڭ تەڭشىشىگە ئۇچرايدۇ، ئۇ جانلىقلار تېنى ئىچى ۋە سىرتىدىكى مۇھىتنىڭ ئۆزگىرىشىگە ماسلىشىپ بارىدۇ. مېتابولىزم ئېنزىم كاتالىزاتورلۇق قىلىدىغان مۇرەككەپ بولغان ئارىلىق جەريان. مەسىلەن، گلۇكوزىنىڭ جانلىقلار تېنى ئىچىدە ئوكسىدلىنىپ كاربون (Ⅳ) - ئوكسىدى ۋە سۇغا ئايلىنىشى نۇرغۇنلىغان خىمىيىلىك ئۆزگىرىش جەريانلىرىنى بۆسۈپ ئۆتىدۇ، بۇ جەريانلار ئومۇملاشتۇرۇلۇپ ئارىلىق مېتابولىزمى دەپ ئاتىلىدۇ. مېتابولىزمن قالايمىقانلاشسا ھەر خىل كېسەللىكلەر كېلىپ چىقىدۇ، توختىسا ھايات توختايدۇ. ئۆسۈملۈك,تېببىي,باغۋەنچىلىك 代谢 dài xièDتەنتەربىيە 物质代谢 wù zhì dài xièDتەنتەربىيە 新陈代谢 xīn chén dài xièDخىمىيە 新陈代谢 xīn chén dài xièDئېلېكترون، ئۇچۇر 新陈代谢 xīn chén dài xièDتېببىي 物质代谢 wù zhì dài xièDتېببىي 新陈代谢 xīn chén dài xièDخىمىيە 代谢作用 dài xiè zuò yòng