موتلېي

莫特利 mò tè lì

摩特菜 mó tè cài (1814 - 1877) ئامېرىكا تارىخشۇناس، دىلپمات. ياش ۋاقتىدا خاراۋارد داشۆسىنى ۋە بېلىن داشۆسىدە ئوقۇغان. ۋەتىنىگە قايتقاندىن كېيىن قانۇن تەتقىقاتى بىلەن شۇغۇللانغان. كېيىن گوللاندىيە تارىخىنى تەتقىقق ىلىشقا كىرىشكەن. 1851-يىلى يەنە ياۋروپاغا بېرىپ، بېرلىن، درېسىدېن، بىريۇسسېل، گراۋېناگى قاتارلىق جايلاردا بىر قانچە يىل ئارخىپ ماتېرىياللىرىنى قېتىرقىنىپ تەتقىق قىلغان 1856-يىلى يەنەياۋروپاغا بېرىپ، بېرلىن، درېسىدېن، بىريۇسسېل، گراۋېناگى قاتارلىق جايلاردا بىر قانچە يىل ئارخىپ ماتېرىياللىرىنى قېتىرقىنىپ تەتقىق قىلغان. 1856-يىلى <گوللاندىيە جۇمھۇرىيىتىنىڭ گۈللىنىشى> (ئۈچ قىسىم) نى نەشر قىلدۇرغان. بۇ كىتابتا ئاساسەن 1555 - 1584-يىللاردىكى نېدېرلاندىيە ئىنقىلابىي تارىخى بايان قىلىنغان. بۇ ئەسەرنىڭ جايلاشتۇرۇلۇشى ئەپچىل، قۇرۇلمىسى چىڭ، بېزىلىشى راۋان، ۋەقەلىكى تەپسىلىي بولۇپ، ⅨⅩ ئەسىردىكى مەشھۇر تارىخىي ئەسەردۇر. يەنە <نېدېرلاند بىرلەشكەن ئۆلكىلەر جۇمھۇرىيىتىنىڭ تارىخى> (4-قىسىم) دېگەن ئەسىرى بولۇپ، ئالدىنقى كىتابنىڭ داۋامىدۇر. 1861 - 1867-يىللىرى ئاۋسترىيىدە تۇرۇشلۇق ئەلچى بولغان. 1869-يىلى ئەنگلىيىدە تۇرۇشلۇق ئەلچى بولغان. ئىكىنچى يىلى ئۇ ۋەزىپىسىدىن قالغان، كېيىن ئەنگلىيىدە ئولتۇراقلىشىپ يېزىقچىلىق بىلەن ئۆلگەنگە قەدەر شۇغۇللانغان.