猛犸

měng mǎ مامونت

مامونت قەدىمكى ئېمىتكۈچى ھايۋان بولۇپ، خارتۇملۇقلار ئەترىتىگە تەۋە. <مامونت> دېگەن نام تاتار تىلىدىن ئاھاڭ تەرجىمىسى بويىچە ئېلىنغان بولۇپ، <تۈكلۈك پىل> دەپمۇ ئاتىلىدۇ. ئۇنىڭ بەدەن سىرتىنى قوڭۇر رەڭلىك ئۇزۇن يۇڭلىرى قاپلاپ تۇرغاچقا شۇنداق ئاتالغان. چوڭلۇقى ھازىرقى پىللارغا ئوخشاپ كېتىدۇ. ئوخشىمايدىغان جايلىرى شۇكى، كۈرەك چىشىنىڭ ئېگىلىشى چوڭراق بولۇپ، ئايلانمىسىمان ھالەتكە كەلگەن؛ دۈمبىسىدىكى تۆگىنىڭ لوكىسىغا ئوخشاش ئۆسۈكچىسى ئوزۇقلۇق ساقلاشقا ئىشلىتىلىدۇ. مامونتلار ئاسىيا، ياۋروپا چوڭ قۇرۇقلۇقىنىڭ شىمالىي قىسمى ۋە شىمالىي ئامېرىكىنىڭ شىمالىي قىسمىدا، يېڭىلىنىش دەۋرىنىڭ ئاخىرقى مەزگىلىدىكى سوغۇق جايلاردا ياشىغان بولۇپ، سوغۇق بەلباغ ئۆسۈملۈكلىرىنىڭ شاخ يوپۇرماقلىرى بىلەن ئوزۇقلانغان. ئىنسانلارنىڭ ئادەمسىمان مايمۇنلاردىن قەدىمكى ئىنسانلارغا ئۆتۈش باسقۇچىدا ياشىغان. ياۋروپادا كونا تاش قوراللار دەۋرىدىكى ئىنسانلار ئولتۇراقلاشقان تاغ ئۆڭكۈرلەردىكى تاش تاملاردا مامونت ۋە يۇڭلۇق كەركىدانلارنىڭ سۈرەتلىرى تېپىلغان. ھازىر مامونتلارنىڭ نەسلى قۇرۇپ كەتكەن. سوۋېت ئىتتىپاقىدىكى سىبىرىيە ھەم ئامېرىكىدىكى ئالياسكىنىڭ توڭ توپا قاتلاملىرىدىن تېرە - گۆشلىرى بولغان مۇكەممەل ئىندىۋىدلىرى تېپىلغان، مەملىكىتىمىزدىكى خېيلوڭجياڭ قاتارلىق جايلاردىن تاشقا ئايلانغان قالدۇقلىرى تېپىلغان.