كوخ

دۇنيا يەر - جاي ناملىرى 科赫 kē hèDتارىخ 苛赫 kē hè دۇنيا تارىخى 科赫 kē hè (843 - 1910) گېرمانىيىلىك باكتېرىئولوگ. سىل تاياقچە باكتىريىسىنى تاپقان. گۇتتىنگىن داشۆسىنىڭ مىدىتسىنا دوكتۇرى. بېرلىن داشۆسىنىڭ پروفېسسورى، يۇقۇملۇق كېسەللىكلەر تەتقىقات ئورنىنىڭ باشلىقى بولغان. قاتتىق ئۆستۈرگۈچ ئوزۇق ئارقىلىق <ساپ باكتىرىيە ئۆستۈرۈش ئۇسۇلى>نى كەشىپ قىلغان. ھەممىدىن ئاۋۋال بوياش ئۇسۇلىنى قوللىنىپ، باكتىريىنىڭ ھالىتىنى كۆزەتكەن ھەمدە كۆيدۈرگە تاياقچىسى (1876)، سىل تاياقچە باكتىرىيىسى (1882) ۋە ۋابا تىرناقسىمان باكتىرىيىسى (1883) نى ئاجرىتىپ چىققان. شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا مەزكۇر باكتىرىيەلەر بىلەن كېسەللىكنىڭ مۇناسىۋىتىنى ئىسپاتلاپ، مەلۇم بىر خىل مىكروپنىڭ مەلۇم بىر خىل كېسەللىكنىڭ مەنبەسى ئىكەنلىكى ياكى ئەمەسلىكىگە ھۆكۈم قىلىدىغان <كوخ پرىنسىپى>نى ئوتتۇرغا قويغان. ساپ ئۆستۈرۈش ئارقىلىق مىكروب ھالىتى ئۆزگىرىشچان بولىدۇ دەيدىغان كۆپ ھالەتلىك ئىلمىي ئېقىمنىڭ كۆز قارىشىنى ئىنكار قىلغان، لېكىن مىكروبنىڭ ھالىتى مەڭگۈ ئۆزگەرمەيدۇ دەپ ھېسابلىغان. 1905 - يىلى نوبېل فىزىئولوگىيە ياكى مېدىتسىنا مۇكاپاتىغا ئىگە بولغان. <باكتىرىيىنى ساقلاش ۋە سۈرەتكە ئېلىش ئۇسۇلى تەتقىقاتى> دېگەن ئەسىرى بار.