يان

ئاھاڭداش سۆزلەر ئىسىم. ياق، قاش، ئۆز ئەتراپى، ئۆزىگە يېقىن يەر. يانداش. * يانمۇيان. * يان قوشنا. * يان ئىشىك.* يان يول.* يان خالتا. * يان قورال. * يېنى بوش، يېنى قۇرۇق.* يېغى ياندىن قوپار، بالا كەلسە قېرىنداشتىن (ماقال). * ئۇ يانغا باق، بۇ يانغا باق، سەھەر تۇرۇپ قوشناڭغا باق (ماقال). ئىككى ئالەمدە مېنىڭ يارىم يېنىمدا بولسا، بەس، يا بېھىش، دوزاخ، يا ھۈرۇغىلمان كېرەك ئەمەس. ئاھاڭداش سۆزلەر پېئىل. يانماق، يېنىش. كۆيمەك، تۇتاشماق. ئوت ياندى. * چىراغ ياندى.* يېقىشنى بىلسەڭ، قارمۇ يانىدۇ، يېقىشنى بىلمىسەڭ، مايمۇ يانمايدۇ (ماقال). ئىككى ئاشىق قوشۇلسا، روشەن ئۆتەر كۈن، جۈيلۈگەندە لاۋۇلداپ يانار ئۇ تۈن. ئاھاڭداش سۆزلەر پېئىل. يانماق، يېنىش. قايتماق. ئۆيگە يانماق. * ئىششىق يانماق.* ئاچچىقى يانماق. * نىيىتىدىن يانماق.* گېپىدىن يانماق. * تېز بېرىپ، تېز يان. * مەندىن يانمىسا خۇدادىن يانار. * يامانلىق ئاخىر ئۆزىگە يانىدۇ. * يېغىنى «يان» باسىدۇ، ئوغرىنى دام (ماقال). ئاھاڭداش سۆزلەر پېئىل. يانماق، يېنىش. گەپ قايتۇرۇش، تاكاللىشىش. ئاتا - ئانىغا يانغان بالىدىن يامان بالا يوق. «يان» دىن بىر تۇيۇق: ساداقەت شامىدا كۆيگىن، ئۇنىڭ ئىشقىدا ئوت بوپ يان. ۋەتەن، خەلقىڭگە ئىللىق بول، رەقىب، شۇملارغا ھۆرپەي، يان. تۆكۈپ ھالال تەرنى باياۋان چۆلنى باغ ئەيلە، چاڭىلداپ سايرىسۇن بۇلبۇل، چىمەنلەرگە تولۇپ ھەر يان. - يالقۇن ئۆمەر. چاغاتاي دەۋرى ئۇيغۇر سۆزلۈكلىرى يان تەرەپ؛ بېقىن، يانپاش: سۆيۈپ ماڭلايىغە خۇد ئامەد قىلپ، كى ئولتۇردى فىلھال يانىغە ئالىپ. ئا. نىزارى، ن. زىيائى. كلاسسىك ئەدەبىيات سۆزلۈكلىرى پارىسچە قۇرۇق سۆز، جۆيلىمەك. مەنىداش سۆزلۈكلەر نەرسىنىڭ تۆت ئەتراپىنىڭ بىرى. دەريانىڭ ئىككى قىرغىقى، شەيئىنىڭ ئىككى تەرىپى بولىدۇ. ئەل قايان، سەن شۇ يان. ھەرقانداق يامان ئىشنىڭ ياخشى يېقى چىقار. ھەرقانداق مەسىلىنىڭ ئىككى يىقى بولىدۇ. ئۇ قاتتىكىنى بىلەي دېسەڭ دەريادىن ئۆت. نوتلىقىدا باغۋەن دەرەخنى ئېگىپ قويىدۇ خالىغان تامان. تۈركىي تىللار دىۋانى سۆزلۈكلىرى يانپاش سۆڭىكىنىڭ بېشى. يانپاش سۆڭىكىمۇ « يان» دېيىلىدۇ. 3 - 219 قەدىمكى ئۇيغۇر تىلى سۆزلۈكلىرى يان، تەرەپ ئۇيغۇر تىلى ئۇنۋېرسال سۆزلۈكلەر ئىسىم بەدەننىڭ ئوڭ ۋە سول تەرەپلىرى ياكى ھەرقانداق نەرسىنىڭ ئوتتۇرىسىغا نىسبەتەن ئوڭ ۋە سول تەرەپلىرى. بىر يېنىم ئاغرىۋاتىدۇ. ئىشىكنىڭ ئىككى يېنىغا ساقچى قويدى. بىر كىمنىڭ ھۇزۇرى، قېشى، ئالدى. ئىت يېنىدا سۆڭەك ياتماس، سۆڭەك ياتسا بىكار ياتماس (ماقال). ياندىكى موللام - بار موللام، يىراقتىكى موللام داموللام (ماقال). كۆچمە. يانچۇق، چۆنتەك. ئۇ ئىمزا قويۇش ئۈچۈن قەلەم ئىزدەپ يانلىرىنى سىلىدى.