ياي

چاغاتاي دەۋرى ئۇيغۇر سۆزلۈكلىرى ياي، كامان، كامالەل. پۈكۈلگەن، ئېگىلگەن: باقىپ چۇن كۆردى قەددىن ئۇيلەكىم ياي، دېگەيسەن، كۆردى دۋەنە ياڭ ئاي. نەۋايى. كلاسسىك ئەدەبىيات سۆزلۈكلىرى كامان، ئوقيا ياغىچى(<يا>غا ئوخشاش) مەنىداش سۆزلۈكلەر تۆت پەسىلنىڭ بىرىنچىسى، 21 - مارتتىن، يەنى نورۇز كۈنىدىن باشلىنىدۇ. ئەتىياز پەسلى _ خۇشاللىق پەسلى، قىش ئازابىدىن قۇتۇلۇش پەسلى. ئەتىيازلىق تېرىلغۇ. باھارگۈل. باھار بايرىمى. بىر قارلىغاچ كەلگەنگە باھار بولماس. كۆكلەم بولدى، مال كۆكلەمگە چۈشتى. مەنىداش سۆزلۈكلەر قەدىمكى بىرخىل جەڭ قورالى. يادىن ئۈرگۈگەن قاغا ئورماندىنمۇ قورقىدۇ. تىلىڭنى سۆزلەشكە ساز، تەبەر قىل، تىلىڭنى ئوق قىل ۋە ئەقىلنى يا قىل. ياي بەك تارتىلسا سۇنار، ئاي بەك تولسا كەمتۈك بولار. ئاتا كۆرگەن ئوقيا ياسار. ئوق ئاتقان بولساڭ، سادىقىڭنى يوشۇرما. ئاتقىلى ئوق، ئاشىقلىرىڭ كۆكسىنى ھە دەپ، يايىڭغا جانىم قىلىپ قۇربان، سادىقىڭنى ئۆپەي. مەرگەن سەۋر قىلسا، ئەقىلدىن نىشان، كامانغا قايتمايدۇ ئۇچقان ئوق ھېچ ئان. مەنىداش سۆزلۈكلەر تۆت پەسىلنىڭ بىرى، باھار بىلەن كۈزنىڭ ئارىسىدا، ئىسسىق پەسىل. <ئاياز> كىتابىي سۆز، كلاسسىك ئەدەبىياتىمىزدا ئۇچرايدۇ. ھورۇننىڭ ئېتى يازدىمۇ كۆتۈرەم. يازنىڭ ئوزۇقىنى تىلىگۈچە ئاپتىپىنى تىلە. يامغۇرلۇق ئاياز كۈزدىن بەتتەر. تۈركىي تىللار دىۋانى سۆزلۈكلىرى باھار، ئەتىياز. ماقالدا مۇنداق كەلگەن: كۈز كەلىگى يايىن بەلگۈلۈگ _ كۈزنىڭ كېلىشى ئەتىيازدىن بەلگىلىك بولىدۇ. بۇ ماقال ئاخىرى قانداق بولىدىغانلىقى بېشىدىن بەلگىلىك بولىدىغان ئىشلار ھەققىدە ئېيتىلىدۇ. شېئىردا مۇنداق كەلگەن: ياي كۆركىڭە ئىنانما سۇۋلار ئۈزە تايانما ئەسىزلىكىگ ئانۇنما تىلدا چىقار ئەزگۈ سۆز «يازنىڭ گۈزەللىكىگە ئىشەنمە، سۇغا تايانما، يامانلىققا تەييارلانما، تىلىڭدىن ياخشى سۆزلەرنى چىقار.» ئەتىيازنىڭ رەڭمۇ - رەڭ گۈزەللىكلىرىگە ئىشەنمە، ئۇنىڭدىن ياخشىلىق كۈتمە؛ سۇغا تايانما، چۈنكى دۇنيا نېمەتلىرىنىڭ شىرىنلىكىگە، ئەتىيازنىڭ مەيىن شاماللىرىغا ئىشىنىش سۇغا تايانغانغا ئوخشاشتۇر، يامان ئىشلارغا تەييارلانما، تىلىڭدىن ھەر ۋاقىت خەلق سەندىن خۇشال بولىدىغان چىرايلىق سۆزلەرنى چىقارغىن. 3 - 220 ئۇيغۇر تىلى ئۇنۋېرسال سۆزلۈكلەر ئىسىم ئەگمەچ، گەردىش شەكىل. ئۇ ئوقيا ياساش ئۈچۈن تاياقنى ياي قىلىپ ئەگدى. <مات> چەمبەر ئۈستىدىكى خالىغان ئىككى نۇقتا ئارىسىدىكى بۆلەك.