ئاي

شىنجاڭنىڭ يەر - جاي نامى مەھەللە (قاراماي شەھىرى) 月牙村 yuè yá cūn تەبىئىي جۇغراپىيە,ئۇنىۋېرسال,ئاسترونومىيە 月球 yuè qiúDدۇنيا يەر - جاي ناملىرى 阿伊〈独联体〉 ā yī 〈dú lián tǐ 〉Dئۇنىۋېرسال 年庚 nián gēngDتارىخ 《海中日月慧虹杂占》 《hǎi zhōng rì yuè huì hóng zá zhàn 》Dئۇنىۋېرسال 太阴 tài yīnDتارىخ 问名 wèn míngDئۇنىۋېرسال 日界线 rì jiè xiànDئۇنىۋېرسال 月亮 yuè liàngDئۇنىۋېرسال 月亮 yuè liàngDئۇنىۋېرسال 蟾宫 chán gōngDئۇنىۋېرسال 玉免 yù miǎnDئۇنىۋېرسال 月宫 yuè gōngDئۇنىۋېرسال 月份 yuè fènDئاسترونومىيە 月 yuèDئۇنىۋېرسال 蟾宫 chán gōngDئۇنىۋېرسال 碧华 bì huáDماتېماتىكا 年月日先后次序 nián yuè rì xiān hòu cì xùDسودا 月份 yuè fènDئۇنىۋېرسال 庚贴 gēng tiē ئۆلچەم بىرلىكلىرى 月 yuè شەمسىيە كالىندارىدا يىلنىڭ ئون ئىككىدىن بىرى. بىر ئاي ئادەتتە پەسىلنىڭ ئۆزگىرىشىگە ئەگىشىپ 29، 30، 31 كۈن بولىدۇ. قەدىمكى ئىنسانلار ئۆزلىرىنىڭ ئىشلەپچىقىرىش، تۇرمۇش ئېھتىياجىغا ئاساسەن، ئاينىڭ بەزىدە يۇمىلاق، بەزىدە كەمتۈك كۆرۈنۈشتەك ئۆزگىرىش ئادىتىگە قاراپ ۋاقىت ھېسابلىغان. ئۇزاق مۇددەتلىك كۆزىتىش ئارقىلىق بۇنداق ئەھۋالنىڭ بىر قېتىم دەۋرىيلىشىشى ئۈچۈن 92 ياكى 30 كۈن ئۆتىدىغانلىقىنى ھېسابلاپ چىققان. شۇنىڭ بىلەن <ئاي> ھېسابى مۇقىملىشىپ، ئۇنى ۋاقىت بىرلىكى قىلىپ قوللانغان (ئابلىز مەمەت: <يىلنامە لۇغىتى>، 9 - بەت). ئۇنىۋېرسال (ئى) (1)yuè liàng (2)yuè ，yuè fèn (3)yuè jīng (1)月亮(2)月，月份(3)月经 دىنى سۆزلۈكلەر 三光 sān guāng دىنى سۆزلۈكلەر 蟾宫 chán gōng دىنى سۆزلۈكلەر 月亮 yuè liàng دىنى سۆزلۈكلەر 月宫 yuè gōng دىنى سۆزلۈكلەر ئاي (ئەپسانىدا) 玉兔 yù tù دىنى سۆزلۈكلەر 太阴 tài yīn