ئەڭ كۆپ قۇشلار

دۇنيادىكى ئەڭلەر ئافرىقىدىكى سەھرايى كەبىرنىڭ جەنۇبىدىكى قۇرغاق رايونلاردا ياشايدىغان «كىلى » ناملىق قىزىل تۇمشۇق قۇشلارنىڭ ھەريىلى تەخمىنەن ئوندە بىر قىسمى زىيانداش قۇشلارنى كونترول قىلىش ئورگىنى تەرىپىدىن ئۆلتۈرۈلۈپ تۇرسىمۇ، لېكىن ئۇلارنىڭ كۆپىيىش مىقدارى ئىنتايىن تېز بولۇپ، ھازىر ئومۇمىي سانى 10 مىليارد مۆلچەرلەنمەكتە. شۇڭا ئۇلارنى قۇشلار ئارىسىدا سانى ئەڭ كۆپ قۇش دېيىشكە بولىدۇ. ئۆي قۇشلىرى ئارىسىدا سانى ئەڭ كۆپ قۇش دېيىشكە توخۇنىڭ سانى ئەڭ كۆپ. ھازىر توخۇنىڭ تۈرلىرى ناھايىتى جىق. ئۆي توخۇسنىڭ ئەجدادى ئىپتىدائىي توخۇ بولۇپ، ئۇلار جۇڭگو، ھىندىستان ۋە شەرقىي جەنۇبىي ئاسىيا ئەتراپىدىكى جايلاردا ياشايدىغان بىر خىل ياۋايى توخۇلار ئىدى. مەملىكىتىمىزنىڭ يۈننەن، گۇاڭدۇڭ، تەرەپتە بەزىلەر ئۇلارنى چىپار توخۇ دەپ ئاتايدۇ. بۇ خىل ياۋايى توخۇلار ئۆي توخۇلىرىغا بەكمۇ ئوخشاپ كېتىدۇ. بىراق ئۇلار بىز ئاز كىچىك بولۇپ، ئىسىق بەلۋاغ ئورمانلىقىدا توپلىشىپ يۈرىدۇ. بەزىدە يېزا - كەنتلەردىكى ئېتىزلاردا ئۆي توخولىرى بىلەن ئارىلىشىپ دانلايدۇ.؛ ئۇلارنى بىر قاراپلا پەرق ئەتمەك تەس. ئارخىئولوگىلىك تەتقىقاتلاردىن قارىغاندا، مىلادى 2500 يىل ئىلگىرى لۇڭشەن مەدەنىيىتى دەۋرىدە ئاھالە ياشىغان خارابىلەردىن توخۇ سۆڭەكلىرى تېپىلغان. شۇنىڭغا قاراپ قەدىمقى زاماندىكى ئىپتىدائىي توخۇلارنىڭ مەملىكتىمىزنىڭ جەنۇبىي قىسمىدىلا ئەمەس، بەلكى چاڭجياڭ، خۇاڭخې ۋادىلىرىغىمۇ تارقالغانلىقى مۆلچەرلەنمەكتە. دېڭىز قۇشلىرى ئارىسىدا ۋىلسون بوران قۇشى سانى ئەڭ كۆپ قۇش ھېسابلىنىدۇ. گەرچە سانلىق مەلۇمات بولمىسىمۇ، لېكىن ئۇلارنى «يۈز مىليون» لاپ ھېسابلاش مۇمكىن. بۇ خىل قۇشلار ئاساسلىقى ئانتاركتىكا دېڭىز بويلىرىدا ۋە ئۇنىڭ يېقىن ئەتراپىدىكى ئاراللاردا ياشايدۇ.قىشتا ئاۋسترالىيە ئەتراپىدىكى ئاراللاردا ياشايدۇ. قىشتا ئاۋسترالىيە ئەتراپىدىكى دېڭىزدا ھەركەت قىلىدۇ. ئۇلار دېڭىز يۈزىنى بىغىرلاپ ئۇچۇشنى ياخشى كۆرىدۇ ۋە پات - پات پۈتىنى سۇ يۈزىگە ئاستا تەگكۈزۈپ قويىدۇ. ئۇلارنىڭ لەپىلدەپ ئۇچۇشلىرى كېپىنەكنىڭ ئۇچۇشىغا ئوخشاپ كېتىدۇ. ئېقىنغا ئەگىشىپ ياشىغۇچىلار ۋە دېڭىز ھايۋانلىرىنىڭ جەسەتلىرى ئۇلارنىڭ تېمپىراتۇرىسى ناھايىتى تۆۋەن بولغانلىقتىن، ئۇلار كۆپىنچە ئۆڭكۈرلەرگە چاڭگا تىزىپ تۇخۇم سالىدۇ. ( ۋاڭ جياجۈن)