چۆكمەك

مەنىداش سۆزلۈكلەر سۇيۇقلۇق ئىچىگە پاتماق. « غەرق بولماق » چۆكۈپ كەتكەنلىكىنى بىلدۈرىدۇ. ھەقىقەتنى چۆكتۈرىمەن دېيىش ئالتۇننى سۇدا لەيلىتىمەن دېگەنگە ئوخشاش. سۇغا چۆككەن ھايات قالماس. ھەقىقەت ئوتتا كۆيمەس، سۇدا غەرق بولماس.

«چۆكلەمەك» كە قاراڭ. ئۇيغۇر تىلى ئۇنۋېرسال سۆزلۈكلەر پىئېل تىزنى پۈكۈپ ئولتۇرماق، تىزلانماق، يۈكۈنمەك. تۆگە چۆكتى. ئىچىگە كىرمەك، كۆمۈلمەك، پاتماق. سۇغا چۆكمەك. ئىككى ياققا ئايرىلىپ سۇلار، سۇ ئاستىغا چۆكۈپتۇ ئۇلار. كۆچمە. پاتماق، كۆمۈلمەك. غەمگە چۆكمەك. خىيالغا چۆكمەك. تىنىپ تېگىگە ئولتۇرماق، تىنماق (سۇيۇقلۇقتىكى ئارىلاشما ھەققىدە). كۆچمە. يېقىنلاشماق، ئارىلاشماق. قىسىم باشلىقلىرى دائىم ئاساسىي قاتلامغا چوڭقۇر چۆكۈپ، ئىلغار تەجرىبىلەرنى ئۆز ۋاقتىدا كېڭەيتتى. ئولتۇرۇشماق، بېسىلماق، پەسلىمەك. ئۇ يەرنىڭ بەزى جايلىرى چۆكۈپ پەسلەپ كەتكەنىدى.

چۆكمەك[سۆز تۈركۈمى:] پېئىل.[يەشمىسى:] ① تىزنى پۈكۈپ ئولتۇرماق، تىزلانماق، يۈكۈنمەك:[مىسال:] تۆگە چۆكتى.[يەشمىسى:] ② ئىچىگە كىرمەك، كۆمۈلمەك، پاتماق:[مىسال:] سۇغا چۆكمەك. ＊ ئىككى ياققا ئايرىلىپ سۇلار، سۇ ئاستىغا چۆكۈپتۇ ئۇلار.[يەشمىسى:] ③ [كۆچمە مەنىسى:] [يەشمىسى:] پاتماق، كۆمۈلمەك:[مىسال:] غەمگە چۆكمەك. خىيالغا چۆكمەك.[يەشمىسى:] ④ تىنىپ تېگىگە ئولتۇرماق، تىنماق (سۇيۇقلۇقتىكى ئارىلاشما ھەققىدە).[يەشمىسى:] ⑤ [كۆچمە مەنىسى:] [يەشمىسى:] يېقىنلاشماق، ئارىلاشماق:[مىسال:] قىسىم باشلىقلىرى دائىم ئاساسىي قاتلامغا چوڭقۇر چۆكۈپ، ئىلغار تەجرىبىلەرنى ئۆز ۋاقتىدا كېڭەيتتى.[يەشمىسى:] ⑥ ئولتۇرۇشماق، بېسىلماق، پەسلىمەك:[مىسال:] ئۇ يەرنىڭ بەزى جايلىرى چۆكۈپ پەسلەپ كەتكەنىدى.