Uyghur←Chineseئاساسىي لۇغەت
بىئولوگىيىلىك سائەت
دائىرە: بىئولوگىيە生物钟
shēngwùzhōng
<فىزىئولوگىيىلىك سائەت> دەپمۇ ئاتىلىدۇ. جانلىقلار ھاياتلىق پائالىيىتىنىڭ ئچىكى قىسىمىدىكى رىتىمچانلىقىنى كۆرسىتىدۇ. جانلىقلار تاشقى مۇھىتنىڭ دەۋرلىك ئۆزگىرىشىدىن تەسىرلىنىپ (مەسىلەن، كېچە ۋە كۈندۈزدىكى يورۇقلۇق بىلەن قاراڭغۇلۇقنىڭ تەسىرى قاتارلىقلار)، ئۆز تېنىنىڭ فىزىئولوگىيىلىك ھەرىكىتىنىڭ قەدىمىنى تەڭشەپ، بەلگىلىك ۋاقىتتا باشلايدۇ، داۋاملاشتۇرىدۇ ياكى توختىتىدۇ. نۇرغۇنلىغان جانلىقلار تۇراقلىق شارائىت ئاستىدا بەلگىلىك دەۋرلىك ھەرىكىتىنى ئىپادىلەيدۇ. مەسىلەن، يالتىراق قوڭغۇز يورۇقلۇق ئاجىز بولغاندا كېچە - كۈندۈزنىڭ ېىتىمى بويىچە ئۆزىدىن نۇر چىقىرىدۇ. تاشقىن قىسقۇچ پاقىنىڭ رەڭگى قۇياشقا قاراپ ئۆزگىرىدۇ ۋە ئاي يورۇقىدا ئۇزۇقلىنىدۇ. شۇڭا ئۇ تاشقىن كېلىشتىن ئون مىنۇت بۇرۇن ئۇنى سېزىپ، بىخەتەر ھالدا تۆشۈكىگە يوشۇرۇنۇۋالىدۇ. يەنە مەسىلەن، سەي پۇرچىقىنىڭ دەسلەپكى يوپۇرمىقى تەخمىنەن ھەر سوتكىدا بىر قېتىم دەۋرلىك ھەرىكەت قىلىپ تۇرىدۇ. ھەر كۈنى ئەتىگەندە تۈز ئېچىلىدۇ، كەچتە تۆۋەنگە ساڭگىلايدۇ ئەگەر ئۇنى مۇقىم يورۇقلۇق ياكى قاراڭغۇ ئورۇندا قويسا، بۇ خىل دەۋرلىك ھەرىكەت بەلگىلىك ۋاقىت ئىچىدە نىسبەتەن توغرا ئېلىپ بېرىلىدۇ. خۇددىي جانلىقلارنىڭ تېنى ئىچىدە ۋاقىتنى ھېسابلايدىغان بىر خىل ئەسۋاب باردەك مەشغۇلات ۋاقىتنى توغرا بەلگىلەيدۇ. ئوخشاشلا ئوچۇق گۈللۈك ئۆسۈملۈكلەر ھەر يىلى بەلگىلىك پەسىلدە چېچەكلەيدۇ، دېڭىز ساھىلى ھايۋانلىرى دېڭىز سۈيىنىڭ بەلگىلىك ۋاقتىدا تۇخۇم تۇغىدۇ، قۇشلار رىتىملىق ھالدا كۆچىدۇ. مانا بۇلارنىڭ ھەممىسى بىئولوگىيىلىك سائەتنىڭ رولى.
تېببىي,دېھقانچىلىق,مائارىپ,تەنتەربىيە,ئۆسۈملۈك
生物钟
shēng wù zhōng
بۇ خەت ھەققىدە
بۇ ئۇيغۇرچە–خەنزۇچە لۇغەت خېتى.
بۇ تەرجىمە Lughet توپلىمىدىكى ئاساسىي لۇغەت دىن ئېلىندى.
بۇ سۆز Lughet توپلىمىدىكى باشقا مەنبەلەردىمۇ ئۇچرايدۇ — تۆۋەندىكى تىزىملىكنى كۆرۈڭ.