English→Uyghurئاساسىي لۇغەت
by2
ئۇنىۋېرسال
.near; at or to the side of
يېقىندا؛ يېنىدا؛ بويىدا.
Out house is by the river.
ئۆيىمىز دەريا بويىدا.
2.past
ئۆتۈپ؛ بىلەن؛ ئارقىلىق
He walked by me without speaking.
ئۇ گەپ قىلماي، يېنىمدىن ئۆتۈپ كەتتى.
3.during
... ئەھۋالدا، ... چاغدا:
Do you prefer travelling by day or by night?
سىز كۈندۈزدە يول يۈرۈشنى ياخشى كۆرەمسىز ياكى كېچىدىمۇ؟
4.not later than
كېچىكمەي؛ كېيىن قالماي:
Be here by four o'''''clock.
سائەت تۆتتىن بۇرۇن مۇشۇ يەرگە يېتىپ كەل.
5.through; along; over
ئارقىلىق؛ بويلاپ:
We came through the fields, not by the road.
بىز ئېتىزلار ئارقىلىق كەلدۇق، ئۇ يولنى بويلاپ كەلمىدۇق.
6.word that shows the author, painter, etc.
ئاپتورنى كۆرسىتىدۇ، تەرىپىدىن:
a play by Shakespeare.
شەيكسپىر تەرىپىدىن يېزىلغان بىر سەھنە ئەسىرى
7.word that shows how
چارە، ئۇسۇلنى كۆرسىتىدۇ، بىلەن:
The cooker works by electricity
بۇ توك بىلەن قىزىدىغان قازان.
8.word that shows what kind of transport, etc.
قاتارلىقلارنى كۆرسىتىدۇ، بىلەن؛ ئولتۇرۇپ؛ چۈشۈپ؛ ئارقىلىق:
to go by train
پويىزغا چۈشۈپ
to send a letter by post
پوچتا ئارقىلىق خەت ئەۋەتمەك.
9.word that shows which
قىسمەنلىكنى بىلدۈرىدۇ، ... قىسىمدا:
She ld the child by the hand.
ئۇ بالىنى يېتىلىگىنىچە ئالدىغا قاراپ كېتىۋاتاتتى.
