بولكا دەرىخى

ئۆسۈملۈكلەر دۇنياسى بولكا ھامان ئۇندىن پىشۇرۇلىدۇ، لېكىن جەنۇبىي ئوكياننىڭ بەزى ئاراللىرىدىكى ئاھالىلەرنىڭ يەيدىغان «بولكا» لىرى بولسا دەرەختىن ئۈزۈۋېلىنىدۇ. بۇ خىل دەرەخ «بولكا دەرىخى» دېيىلىدۇ. بولكا دەرىخى تۆت پەسىلنىڭ ھەممىسىدە كۆكىرىپ تۇرىدىغان چوڭ دەرەخ بولۇپ، ئۈجمە ئائىلىسىگە تەۋە. ئېگىزلىكى ئومۇمەن10 نەچچە مېتىر، ئەڭ ئېگىز بولغاندا40 ～60 مېتىرغا يېتىدۇ. دەرەخ غولى توم، مەزمۇت، شاخ - يوپۇرماقلىرى باراقسان، يوپۇرمىقى چوڭ ھەم چىرايلىق، بىر يوپۇرمىقى ئۈچ خىل رەڭلىك، يەرلىك ئاھالىلەر ئۇنىڭدىن چىرايلىق، يېنىك ھەم ئەپچىل قالپاقلارنى توقۇپ كىيىدۇ. بولكا دەرىخىنىڭ ئاتىلىق - ئانىلىقلىرى بىر تۈپتە، ئانىلىق گۈللىرى توپلىشىپ شار شەكىللىك بولىدۇ، ئاتىلىق گۈللىرى توپلىشىپ باشاقسىمان بولىدۇ. ئۇنىڭ شاخلىرى، ئاساسىي غولى، ھەتتا يىلتىزلىرىغىچە ھەممىسى مېۋىلەيدۇ. ھەربىر مېۋىسى بىر گۈل رېتىدىن شەكىللەنگەن مۇرەككەپ مېۋە، چوڭ - كىچىكلىكى ئوخشاشمايدۇ. چوڭلىرى پۇتبول توپىدەك، كىچىكلىرى ئاپېلسىنچىلىك. ئەڭ ئېغىرلىرى20 كىلوگرام كېلىدۇ. بولكا دەرىخىنىڭ مېۋىلەش مەزگىلى ئالاھىدە ئۇزۇن بولۇپ، ئالدىنقى يىلىنىڭ نويابىر ئېيىدىن ئىككىنچى يىلىنىڭ ئىيۇل ئېيىغىچە داۋاملىشىدۇ. بىر يىلدا ئۈچ نۆۋەت ھوسۇل ئېلىشقا بولىدۇ. ئۇرۇقسىز مېۋىلىرى ئەلا سورتلىرى ھېسابلىنىدۇ. مېۋە گۆشى تولۇق، تەمى شېرىن. ھەر تۈپ دەرەخ60 −70 يىلغىچە بولكا مېۋە بېرەلەيدۇ. بولكا مېۋىنىڭ ئوزۇقلۇقى ناھايىتى مول، تەركىبىدە زور مىقداردا كراخمال بولىدۇ، يەنە مول ۋىتامىن A ۋە ۋىتامىن B ھەمدە ئاز مىقداردا ئاقسىل، مايلار بولىدۇ. كىشىلەر دەرەختىن پىشقان بولكا مېۋىنى ئۈزۈۋېلىپ، ئوتقا قويۇپ سارغايغىچە قىزدۇرسىلا يېگىلى بولىدۇ. بۇنداق ئوتقا قاقلاپ پىشۇرۇلغان بولكا مېۋە يۇمشاق، مەززىلىك، چۈچۈمەلرەك تاتلىق، تەمى پۇراقلىق ھەقىقىي بولكىدىن قېلىشمايدۇ. بولكا مېۋىدىن يەنە مېۋە مۇرابباسى ياساشقا، ھاراق ئېچىتىشقا بولىدۇ. بولكا مېۋە يەرلىك ئاھالىلەرنىڭ كەم بولسا بولمايدىغان ياغاچ غوللۇق ئاشلىقى بولۇپ، ھەممە ئائىلىلەرنىڭ تۇرالغۇلىرىنىڭ ئالدى - كەينىدە ئۆستۈرۈلىدۇ. بىر تۈپ دەرەخنىڭ مېۋىلىگەن بولكا مېۋىلىرى بىر - ئىككى ئادەمنى باقالايدۇ. بولكا دەرىخىنىڭ تارقىلىشى ناھايىتى كەڭ، ھىندىستان، سرى لانكا، برازىلىيە، ئافرىقا ۋە مەملىكىتىمىزنىڭ گۇاڭدۇڭ، تەيۋەن قاتارلىق ئۆلكىلىرىدىمۇ ئۆسىدۇ.