بۇئى خاندانلىقى

دۇنيا تارىخى 白益王朝 bái yì wáng cháo ئەرەپچىدە بۇۋايھىس دەپ ئاتىلىدۇ. 935-1055-يىللىرى ئىرانداقۇرۇلغان فېئودال خاندانلىق. 935-يىلى كاسپى دېڭىزىنىڭ جەنۇبىدىكى تاغلىق رايوندا ياشايدىغان بىر قەبىلە ئاقساقىلىنىڭ ئوغلى ئەھمەدئىبىن بۇئى ۋە ئۇنىڭ ئىككى ئىنىسى ئەسكەر باشلاپ ھەمەدان، ئىسفاھاننى بېسىۋېلىپ، خۇزىستان بىلەن پارىس رايونىنى قولغا كەلتۈرگەن. شىرزانى پايتەخت قىلغان. ئىسلام دىنىنىڭ شىئە مەزھىپىگە ئېتىقاد قىلغان. 945-يىلى، ئەھمەد باغدادقا كىرىپ، ئابباسىيلار خەلىپىسىنى ئۆزىگە ئەمرۇل ئۇمرالىق ئۇنۋانى بېرىشكە زورلىغان، خەلىپىنىڭ دىندىن سىرت ھوقوقىنى تارتىۋالغان. ئەدود دەۋلەھ ھۆكۈمرانلىق قىلغان مەزگىلدە (949-981) خاندانلىقنى بىرلىككە كەلتۈرۈپ، ئىراننىڭ غەربىي ۋە جەنۇبىي قىسمىنى ۋە ئىراق قاتارلىق جايلارنى باشقۇرغان. شۇنىڭ بىر ۋاقىتتا، مەسچىت مەدرىسلەر، شىپاخانىلار، رەسەتخانا، كۇتۇپخانىلارنى قۇرۇپ، ئىلىم مەدەنىيەت ئەھلىلىرىنى مۇكاپاتلىغان. بۇ خاندانلىقنىڭ تازا روناق تاپقان مەزگىلى بولغان. Ⅺ ئەسىردىن كېيىن فېئوداللىق ئىچكى دەتالاشلار تۈپەيلى دۆلەت ئاجىزلىشىپ كەتكەن. سەلجۇقلار تەرىپىدىن يوقىتىلغان.